Tevreden Rotterdam wordt ook berispt

Rotterdam is tevreden met de kabinetsreactie op het plan Rotterdam Zet Door. Maar de stad krijgt van het kabinet niet alleen maar lof.

Bij de presentatie van de kabinetsreactie op Rotterdam Zet Door werden gistermiddag twee persmappen uitgedeeld. De eerste was van Rotterdam. De stad had de kabinetsreactie in stukken geknipt en voorzien van commentaren als ,,deze voorstellen dragen bij aan het door ons voorgestelde volwassen migratiebeleid'' of ,,deze maatregelen bieden handvatten voor een krachtdadige aanpak'' in een mooi kaftje gedaan. Op dat kaft stond: Rotterdam-wet voor grootstedelijke problematiek. Kabinet steunt Rotterdam Zet Door. De helft van de tekst ging op aan een opsomming van wat de stad allemaal al doet om de problemen te lijf te gaan.

De tweede persmap was van het kabinet. Daarin zat de kabinetsreactie in pure vorm. Het kabinet zegt hierin het initiatief van de stad te waarderen, ,,maar wil benadrukken dat de urgentie van de grootstedelijke problemen al veel eerder tot het kabinet is doorgedrongen''. Vandaar dat op het gebied van inburgering, integratie en het uitzetten van illegalen al allerlei maatregelen zijn aangekondigd, aldus de kabinetsreactie. Driekwart van de brief bestond uit een exposé daarover.

Daadkracht van Rotterdam? Of daadkracht van het kabinet? Rotterdam beantwoordt de eerste vraag bevestigend, het kabinet de tweede.

Zeker is dat er de komende jaren talloze maatregelen worden genomen die iets moeten doen aan wat Rotterdam Zet Door `de kern van het probleem' noemt: ,,Het absorptievermogen van bepaalde wijken wordt overschreden door een blijvende instroom van kansarmen en het vertrek van kansrijken die het zich kunnen veroorloven elders te gaan wonen. Samen met de overlast, illegaliteit en criminaliteit is dat voor ons de kern van het probleem.''

Het meest spraakmakende voorstel was de spreiding van kansarme nieuwkomers: in plaats van bij honderden tegelijk terecht te komen in goedkope huurflats in naoorlogse wijken, zouden zij eerlijker moeten worden gespreid over stad en regio. Voor het gemak werden hiervoor samenvattende begrippen gebruikt als `allochtonenstop' of `hek rond de stad'.

Voor deze spreiding van kansarme nieuwkomers komt nu dus een speciale wet. Dat wil zeggen: de spreiding van kansarme nieuwkomers over buurgemeenten wordt niet verplicht, het kabinet biedt slechts de mogelijkheid om ,,in afwijking van de huisvestingswet'' in bepaalde wijken ,,voor kansarme woningzoekenden van buiten de regio de toelating tot de woningmarkt te reguleren door het stellen van inkomenseisen''.

Dit mag bovendien nog niet meteen. Eerst moet Rotterdam woningen gaan toewijzen op basis van criteria die gemeenten krachtens hun huisvestingsverordening al langer mogen hanteren, maar waarvan de stad geen gebruik maakt. Een woonvergunningenstelsel waarin bijvoorbeeld voorrang wordt gegeven aan bepaalde beroepsgroepen, economische binding is vereist of waarin aan een buurt verschillende inkomensgroepen worden toegewezen, ontbreekt nu geheel in Rotterdam.

Grote steden als Utrecht of Amsterdam hebben wél zo'n woonvergunningenstelsel. Zij lieten gisteren dan ook meteen weten niet geïnteresseerd te zijn in de mogelijkheden van de nieuwe wet. Utrecht en Amsterdam hebben hun woonvergunningenstelsel ingevoerd toen de vraag naar sociale huurwoningen het aanbod oversteeg.

In Rotterdam, met zijn uitgestrekte naoorlogse wijken, is dat nooit gebeurd. In deze stad heeft iedereen met een `fiscaal jaarinkomen lager dan €31.750' automatisch recht op een sociale huurwoning.

Bedoeling is nu dus dat de stad met hulp van een woonvergunningenstelsel ervoor gaat zorgen dat de bevolking in de naoorlogse wijken gemengder wordt. Omdat deze maatregel alleen kan gelden voor de sociale huurwoningen van corporaties, zal de nieuwe wet vooral worden toegepast op huurwoningen in de particuliere sector, waaronder de beruchte huisjesmelkers. Ongeveer de helft van de goedkope huurwoningen in de stad is van particulieren.

Rest de onbeantwoorde vraag waar de kansarme nieuwkomers dan naar toe zullen gaan. Niet ondenkbaar is dat de druk op de wijken die er het ergst aan toe zijn zich zal verplaatsen naar de wijken die er net iets minder erg aan toe zijn.