Slagen tactisch experiment grootste winst Oranje

Terwijl alle voorlopige tegenstanders van het Nederlands elftal op het Europees kampioenschap in Portugal gisteravond verloren of gelijkspeelden, toonde Oranje zich weer eens de meerdere over een oefenpartner. Griekenland, dat op weg naar het EK verrassend groepswinnaar werd in een poule met Spanje, moest in de tweede helft diep buigen voor het team van Dick Advocaat. Maar de bondscoach vond het welslagen van een tactisch experiment ongetwijfeld van groter belang dan de royale overwinning tegen de plichtmatige Grieken die na rust de tweede keus inzetten. De Hellenen hadden overigens vijftien duels niet verloren. Het Nederlands elftal bleef voor de 24ste keer op rij ongeslagen in een testwedstrijd en behield zo het officieuze predikaat wereldkampioen oefenvoetbal.

Misschien heeft Advocaat gisteravond in Eindhoven wel het licht gezien wat betreft de strategie voor het EK. Oranje voerde een concept met twee spitsen en een zogenoemde ruit van vier spelers op het middenveld in grote lijnen uit volgens het boekje. ,,Dit systeem is mij zeer goed bevallen'', reageerde Advocaat enthousiast. ,,Door de vele positiewisselingen en de opkomende backs kan de tegenstander het op een gegeven moment niet meer belopen. Dat zag je in de tweede helft toen wij vier doelpunten maakten. Als dit systeem werkt, is het heel moeilijk te verdedigen.''

Het 4-4-2-systeem met `een ruit' op het middenveld lijkt geknipt voor veel spelers van het Nederlands elftal. In balbezit is er veel beweging en variatie in het spel mogelijk, bij balverlies hebben de spelers bijna allemaal een verdedigende taak waardoor er een soort vangnet ontstaat. Natuurlijk waren er gisteren soms nog enkele schoonheidsfoutjes zichtbaar. Maar deze speelwijze is minder statisch dan 4-3-3 wanneer de vleugelaanvallers hun tegenstander niet voorbij komen, zo concludeerde Advocaat.

Bondscoach Otto Rehhagel, de Duitse architect van het Griekse elftal, had identiek aan Die Mannschaft – straks Oranjes eerste opponent op het EK – voor een verdediging met drie man gekozen. Als twee van de op papier drie aanvallers zich lieten terugzakken hadden de Grieken op het middenveld wel eens man meer. Het Nederlands elftal kon daar in balbezit een opkomende vleugelverdediger tegenover stellen, maar dat vulde Johnny Heitinga in de eerste helft op rechts beter in dan Giovanni van Bronckhorst op links.

In de tweede helft bleef Mark van Bommel, de controlerende middenvelder in de achterste punt van de ruit, in de kleedkamer en werd hij net als tegen Frankrijk vervangen door Wesley Sneijder. De Ajacied is gewend door Galásek in de rug te worden gedekt en volgde vaak zijn eigen passes naar voren. ,,Daarmee bracht hij het hele elftal in gevaar'', meende Advocaat streng. ,,Hij moet achterin blijven hangen. Zeker met zo'n aanvallend ingesteld middenveld.''

De bondscoach legde uit waarom het concept gisteravond wel op een goede wijze werd uitgevoerd en in de eerste helft van de interland tegen België, in augustus vorig jaar, niet. ,,Toen heb ik het elftal de vrijheid gegeven naar bevind van zaken te handelen. Nu wist iedereen precies wat zijn taak was.''

Ook Clarence Seedorf hield zich daar voor zijn doen nauwgezet aan. Tegen Schotland in de Arena werd hij bij zijn invalbeurt nog uitgefloten door het publiek. Seedorf heeft vooral sinds het EK 2000 vaak als kop van jut gefungeerd bij voetbalminnend Nederland. Soms gaf zijn eigenzinnige optreden in de wedstrijden daar ook aanleiding toe. Maar ondertussen heeft de voormalige Ajacied drie Champions Leagues gewonnen en staat hij op het punt weer eens kampioen te worden, nu met AC Milan in Italië.

Mede door zijn gedisciplineerde optreden tegen de Grieken, dat hij nu op een functionele wijze wist te larderen met wat technisch hoogstandjes, kreeg hij in Eindhoven eindelijk wat applaus van het Oranjelegioen. Fluitconcerten maakten plaats voor oh's en ah's van bewondering, al kon hij in dienst van het team minder initiatieven ontplooien. Seedorf kan in de ruit op drie posities spelen. Hij begon gisteren op rechts en eindigde met wat frivoler spel achter de spitsen toen Paul Bosvelt op zijn plek ging voetballen. Seedorf zal beseft hebben dat dit het moment was om bij de bondscoach goodwill te kweken.

Ook Boudewijn Zenden voelde zich na rust als linkshalf thuis in de nieuwe opzet. Hij had een groot aandeel in de vier treffers van Oranje. Uit een voorzet van de speler, die ook bij Middlesbrough gewend is in een ruit op het middenveld te functioneren, maakte Roy Makaay kort na rust het eerste doelpunt. De 2-0 ontstond door een schot van Zenden dat door Nikolaos Dabizas van richting werd veranderd. Oranje kwam op 3-0 doordat Heitinga, die ook als centrale verdediger op één slordigheid na een ruime voldoende haalde, een vrije trap van ploeggenoot Rafael van der Vaart inkopte. En het kwartet werd vol gemaakt door recordinvaller Pierre van Hooijdonk, opnieuw na een voorzet van Zenden. Van Hooijdonk kwam gisteren voor de 35ste keer als wisselspeler in het veld.

Als Advocaat straks ook weer over Phillip Cocu, Ruud van Nistelrooy, Edgar Davids en Andy van der Meyde kan beschikken ontstaat er nog een aardige concurrentiestrijd voor de basisplaatsen. Patrick Kluivert zal meer moeten laten zien om zijn plek in het elftal te behouden. Natuurlijk zoekt de spits van Barcelona na een blessure die hem drie maanden aan de kant hield nog naar wedstrijdritme. Dat gemis compenseerde hij gisteravond echter onvoldoende met werklust. Mede daardoor en vanwege het lage tempo, kreeg Oranje in de eerste helft weinig kansen. In de tweede helft werden de Grieken compleet weggespeeld. Advocaat, fijntjes: ,,Als je dit systeem strikt uitvoert breek je vanzelf een keer door de verdediging van de tegenstander heen. Dat voel je aan als je op het hoogste niveau hebt gespeeld.''

Nederland 4 Griekenland 0

Ruststand 0-0. 50. Makaay 1-0, 58. Zenden 2-0, 61. Heitinga 3-0, 89. Van Hooijdonk 4-0. Schds: Bolognino (Ita). Tsch: 20.000. Gele kaart: Van Bommel (Nederland).