Scheuren in de Amsterdamse tram

Het Amsterdamse Gemeentelijk Vervoerbedrijf bestelde 155 nieuwe trams bij Siemens. Maar na 120.000 kilometer dienst kunnen er in de trams gevaarlijke scheuren komen. Het GVB wacht op een oplossing.

De nieuwe trams, de Combino's, van Amsterdam kunnen gebreken vertonen. In het Oost-Duitse Potsdam, de eerste stad waar deze trams gingen rijden, in 1998, zijn ze inmiddels allemaal uit het straatbeeld verdwenen en rijden alleen nog Tsjechische trams uit de jaren zestig en zeventig. Oude stellen moesten worden teruggekocht.

Wegens gebleken constructiefouten heeft de leverancier van de tram, Siemens, begin maart alle vervoerders geadviseerd Combino's die meer dan 120.000 kilometer hebben afgelegd, voorlopig niet te gebruiken. Na klachten over de Combino in Freiburg onderzocht Siemens een tramstel in een fabriek in Praag. Uit de testen blijkt dat het dak bij een botsing kan instorten. Ook in Amsterdam zijn bij de oudste Combino haarscheurtjes aangetroffen, hoewel hij nog geen 120.000 kilometer heeft gereden.

De constructiefouten bij de Combino hebben voor ,,grote problemen'' in Potsdam gezorgd, zegt woordvoerder Weiss. Zo is de dienstregeling aangepast en is het onder meer voor gehandicapten moeilijker van de tram gebruik te maken. De grootte van de schade schat hij op een miljoen euro. Andere steden die met het Combino-euvel kampen zijn Basel, Augsburg, Erfurt, Freiburg, Düsseldorf, Nordhausen en Hiroshima. In Basel is zelfs een tram uit 1948 als noodoplossing ingezet.

De naam Combino verwijst naar de mogelijkheid om de verschillende wagenbakken van de tram te combineren. De trams zijn gebouwd van kunststof en aluminium. De maximum snelheid van de Combino is 70 kilometer per uur. Er kunnen 67 passagiers in zitten en 120 in staan. Het belangrijkste kenmerk is dat het een zogeheten lagevloertram is. Hierin schuilt zo blijkt nu ook het probleem.

Volgens Pius Marrer, woordvoerder van het vervoersbedrijf van Basel is de Combino getest volgens een verkeerde norm. Siemens is steeds uitgegaan van een test voor trams mét draaistellen. Maar de Combino heeft als lagevloertram geen draaistellen en geen starre as. Een elektromotor drijft twee wielen aan in de ene zijde van een motorwagenbak. Een andere motor drijft de twee wielen aan aan de andere zijde. Door het ontbreken van een doorlopende as is de vloer laag, zodat gehandicapten of ouders met kinderwagens makkelijk in- en uit- kunnen stappen. Vanwege de vele hoge bruggen in Amsterdam, heeft de Amsterdamse Combino een iets hogere vloer dan de standaard Combino.

Bij een lagevloertram zitten transformator, koeling en toebehoren in een container onder het dak. Dat geheel is een betrekkelijk zware constructie. Hierdoor werken er bij het bochten nemen, remmen en optrekken sterke krachten op de stijlen tussen deuren en ramen, die bodemplaat en dak met elkaar verbinden. Het kan niet worden uitgesloten dat na verloop van tijd haarscheurtjes in de stijlen de stabiliteit van het dak zo ondermijnen dat dit bij een botsing instort.

In Basel zijn twaalf van de 28 Combino's onderzocht en inmiddels rijden er weer zes van die twaalf. De rijdende Combino's worden nu geregeld getest op haarscheuren. In mei, verwacht Marrer, zullen provisorische oplossingen gerealiseerd zijn. ,,In de herfst verwachten we de definitieve oplossing van Siemens''. Over de schade voor Basel kon hij nog niets zeggen. ,,Maar wij hebben bij de koop van de Combino bij Siemens bedongen dat we in geval van problemen met de tram, buiten onze schuld, een dagvergoeding voor de geleden schade krijgen''.

Siemens Nederland wil niet op de problemen ingaan en verwijst naar het GVB, dat 15 trams heeft afbesteld van de order van 155 trams. Volgens de GVB-woordvoerder komt de dienstregeling, door het uitstel van de resterende vijftien trams, niet in gevaar. ,,We hebben een vaste reserve, daarmee redden we het wel''. En al zijn er hier en daar haarscheurtjes ontdekt, de reizigers lopen geen gevaar. Het GVB onderzoekt of er een grotere flexibiliteit mogelijk is tussen de wielstellen en de wagenbak. Medio mei moeten de resultaten bekend zijn. Maar, zegt de GVB woordvoerder, ,,dit kan natuurlijk niet. Zo gaan ze geen dertig jaar mee''.

Volgens sommige specialisten op het gebied van light rail is het spoornet van Amsterdam extra belastend voor de Combino vanwege de vele bochten en de hoogteverschillen bij de bruggen. Het GVB heeft er echter alle vertrouwen in dat Siemens met een oplossing komt. ,,Je bent, met alle eerbied, niet aan het onderhandelen met de kruidenier op de hoek. Er is Siemens veel aan gelegen dat het probleem wordt opgelost.''

Vanaf gisteren is die naam ietsje minder waard. Siemens maakte woensdag bekend dat de totale schade door de problemen met de Combino wordt geraamd op 296 miljoen euro. Op de website van Siemens is de pagina met details over de Combino verdwenen: ,,Sorry, this page is currently not available.''