Persstemmen over diplomatenbrief

De standaarddefinitie van een gotspe is die van een man die zijn ouders heeft vermoord, maar de rechter om clementie vraagt omdat hij wees is. Maar de 52 Britse oud-diplomaten die [...] premier Blair deze week per brief hekelden wegens zijn steun aan het Midden-Oostenbeleid van de VS, zouden het woord wel eens een heel nieuwe betekenis kunnen geven.

Deze diplomaten vertegenwoordigen een traditie in de buitenlandse politiek waarin al tientallen jaren uitgesproken romantisch tegen de Arabische wereld wordt aangekeken. Het beleid dat hieruit voortvloeide kwam tegemoet aan extreme Arabische eisen en had tot gevolg dat het Israëlisch-Palestijnse conflict nooit werd opgelost. Het bood despoten als Saddam Hussein de gelegenheid een bedreiging voor de regionale en internationale veiligheid te worden en bagatelliseerde telkens weer de gevaren van de radicale islam – voor 11 september 2001, maar zelfs ook nog daarna.

Het is dus knap brutaal dat deze zelfde diplomaten met hun belabberde staat van dienst nu op hun vermeende `deskundigheid' wijzen en klagen dat [...] president Bush en premier Blair na tweeënhalf jaar de rommel nog niet hebben opgeruimd die in tientallen jaren in het Midden-Oosten is ontstaan. Maar voordat we op hun brief ingaan, loont het de moeite nog eens te bezien welke adviezen deze diplomaten in het verleden zoal hebben gegeven.

Laten we eens luisteren naar sir Harold (Hooky) Walker, ambassadeur in Irak in 1990-1991. Toen hem in december 1990 werd gevraagd waarom hij de Iraakse inval in Koeweit niet had weten te voorspellen, antwoordde hij dat de jongste gebeurtenissen in Oost-Europa hem tot de veronderstelling hadden gebracht dat ,,het ontzag voor het volkenrecht en de eerbied voor de democratie in een grote golf over de wereld kwam. Ik stond er niet bij stil dat de oude `Adam' er nog altijd was - in zo'n grove, oorspronkelijke vorm''.

Of luister naar de [...] oud-ambassadeur in Libië, Oliver Miles. Het vastberaden coalitie-optreden in Afghanistan en Irak na 11 september 2001 bracht afgelopen jaar de Libische leider [...] Gaddafi tot inkeer, althans die schijn heeft het. Maar laten we eens teruggaan naar de tijd dat Miles ambassadeur was. Nadat in 1984 Libische betogers vanuit de Libische ambassade in Londen onder vuur waren genomen, [...] besloot Groot-Brittannië de diplomatieke betrekkingen met Libië te verbreken. Maar volgens Miles gaf het verbreken van de betrekkingen ,,een veel grotere kans op misverstanden tussen de twee regeringen'' en verkoos hij ,,als beroepsdiplomaat natuurlijk een dialoog''. Natuurlijk.

Dan is er bij de ondertekenaars ook nog sir James Craig, ambassadeur in Saoedi-Arabië van 1979 tot 1984. Osama bin Laden is een Saoediër, evenals vijftien van de kapers van 11 september 2001. De Saoedische koninklijke familie had Bin Laden heel wat meer in de weg kunnen leggen [...] en had het Westen beter voor hem kunnen waarschuwen. Maar Craig staat altijd klaar om het voor de Saoedische machthebbers op te nemen. In een brief aan de Times reageerde Craig vorig jaar aldus op een kritisch stuk over het Soedische koningshuis: ,,Er is al heel wat democratie in Saoedi-Arabië; de koning en zijn adviseurs houden de publieke opinie nauwlettend in de gaten en proberen deze een stap voor te blijven.''

Dit zijn de deskundigen die nu klagen dat de coalitie geen doeltreffend plan voor na Saddam had – geen erg originele kritiek. Maar hoor dit nu eens: ,,Om te zeggen dat het [Iraakse] verzet wordt geleid door terroristen, fanatici en buitenlanders is overtuigend noch nuttig.'' O ja? Hoe zouden deze deskundigen het anders willen noemen als lijken worden verminkt en door de straten worden gesleurd en als bij bomaanslagen tientallen kinderen omkomen?

Geheel in de lijn van het traditionele beeld bij het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken van de Arabieren als `nobele strijders', beschouwen deze diplomaten het als ,,naïef'' dat er een Iraakse democratie tot stand gebracht zou kunnen worden, ,,hoezeer de Irakezen daar ook naar mogen verlangen''. Ze dragen Irak liever over aan de VN, die dan ,,de rommel kunnen opruimen''.

De werkelijke aanleiding tot die brief was natuurlijk het besluit van [...] Bush om het terugtrekkingsplan van de Israëlische premier Ariel Sharon te steunen en de bijval van Blair voor deze stap. In hun brief aan Blair erkennen de diplomaten onbewust hun eigen falen: ,,Onze ontsteltenis over deze stap achteruit wordt nog verergerd, doordat u die kennelijk zelf hebt gesteund, met voorbijgaan aan de leidende principes van bijna veertig jaar internationale inspanningen om vrede in het Heilige Land te herstellen.''

Dat is nu precies het punt: die `principes' werken al meer dan 40 jaar niet en nu zijn deze ex-diplomaten ontsteld dat [...] Bush en Blair niet van zins zijn ze nog eens veertig jaar uit te proberen. Bush en Blair verdienen lof, omdat ze breken met deze mislukte beleidsrecepten. De briefschrijvers kunnen iedereen beter een plezier doen en blijven waar ze zijn – met pensioen.