Mbeki zet Buthelezi op een zijspoor

De Zuid-Afrikaanse president Thabo Mbeki heeft bij de formatie van een nieuwe regering Zulu-leider en voormalig minister van Binnenlandse Zaken Mangosuthu Buthelezi op een zijspoor gezet.

Het is voor het eerst sinds de afschaffing van apartheid tien jaar geleden dat de leider van de Inkatha Vrijheidspartij (IFP) geen zitting neemt in een coalitieregering onder leiding van het Afrikaans Nationaal Congres (ANC).

Buthelezi's deelname aan de coalitieregeringen was de afgelopen tien jaar een instrument om de spanningen tussen Inkatha en het ANC te sussen, die begin jaren negentig aan meer dan 20.000 mensen het leven kostte. De relatie tussen Mbeki en Buthelezi is de maanden voorafgaand aan de verkiezingen ernstig verziekt. Een hooglopende ruzie over nieuwe immigratiewetgeving leidde twee weken voor de verkiezingen nog tot een rechtszaak. Buthelezi beschuldigde het ANC direct na de verkiezingen van stembusfraude in de omstreden KwaZulu-Natal provincie, een claim die hij later weer introk. Het ANC won bij de verkiezingen op 14 april bijna 70 procent van de parlementszetels en levert de premiers voor alle negen provincies, inclusief KwaZulu-Natal.

President Mbeki presenteerde vanochtend een kabinet dat op de belangrijkste terreinen weinig veranderingen belooft voor de komende vijf jaar. De ministeries verantwoordelijk voor de groeiende werkeloosheid en aidsbestrijding blijven onder leiding van dezelfde bewindslieden. De omstreden vice-president Jacob Zuma, beschuldigd van corruptie, keert onverwachtS terug op zijn oude post.

De herbenoeming van Manto Tshabala-Msimang als minister van Volksgezondheid is een grote teleurstelling voor aids-activisten. De minister kreeg de bijnaam `Dr. No', wegens haar aanhoudend verzet tegen de verstrekking van aids-remmende medicijnen. Ze beweerde herhaaldelijk dat knoflook en suikerbieten minstens zo effectief zijn als aids-remmers.

Ook de benoeming van de leider van de Nieuwe Nationale Partij (NNP) tot minister van Milieu en Toerisme leidde tot verbazing. De NNP van Marthinus van Schalkwyk haalde amper één procent van de stemmen bij deze verkiezingen. Hij krijgt een ministerspost van Mbeki uit dank voor de coalitie die de oude apartheidspartij in 2000 met het ANC aanging. Mbeki ruimde ook een post in voor de kleine linkse partij Azapo.

De zakenwereld zegt blij te zijn met de herbenoeming van Trevor Manuel als minister van Financiën die de afgelopen tien jaar hoge ogen gooide met de hervorming van de bankroete apartheidseconomie. Verwacht wordt dat Manuel de komende vijf jaar Pretoria zal verlaten voor een baan bij een internationale financiële organisatie. Hij zal dan worden opgevolgd door de nieuwe staatssecretaris voor Financiën, Jabu Moleketi.

De nieuwe regering is met 49 ministers en onderministers de grootste sinds tien jaar. Mbeki koos voor 22 vrouwelijke bewindslieden.