Italië gehoorzaamt de terroristen

De Iraakse ontvoerders eisten dat de Italianen zouden demonstreren tegen de oorlog. Vanmiddag zou Italië daaraan gehoor geven. Uit compassie met de drie gegijzelde Italianen.

Vanmiddag gehoorzaamt Italië de terroristen. Niet uit overtuiging, maar uit compassie met de gijzelaars. Om vijf uur zullen naar verwachting tienduizend Italianen demonstreren bij het Vaticaan. Vóór de vrede en tegen de oorlog, in wat is gedoopt tot de mars van de hoop.

Familie van de gijzelaars, vredesbeweging en politiek hebben de afgelopen dagen gezocht naar een vorm waarin ze hun waardigheid kunnen behouden en niet zullen worden afgeschilderd als marionetten van de gijzelnemers. Die eisten maandag in een videoboodschap een demonstratie van het Italiaanse volk tegen de aanwezigheid van Italiaanse troepen in Irak. Gebeurt dit niet dan zullen de drie Italianen, die al ruim twee weken in Irak zijn gegijzeld, worden geëxecuteerd. Net zoals Fabrizio Quattrocchi, de gijzelaar die op 14 april werd omgebracht.

Talrijk en zeer emotioneel waren de oproepen van de familie van de gijzelaars deze week aan het Italiaanse volk. ,,Kom met velen, alstublieft, deel in onze pijn, we doen een appèl op uw vaderlandsliefde'', zei Francesco Cupertino, broer van gijzelaar Umberto. Maria Luisa Stefio, moeder van gijzelaar Alessandro, richtte zich zelfs direct tot de ,,moeder van alle Italianen'', de Italiaanse presidentsvrouw Franca Ciampi.

De families van de gijzelaars stonden voor de vraag hoe een demonstratie te organiseren waaraan zo veel mogelijk mensen kunnen deelnemen, zonder in gewetensproblemen te geraken. De oplossing werd gevonden in een protest zonder politieke emblemen, en met alleen de vredesvlag: ,,een humanitaire mars voor vrede''.

Met de keus om de tocht bij het Vaticaan te houden – het centrum van het katholicisme – geven de familieleden aan geen slaaf te zijn van de islamitische terroristen. ,,Er is geen betere plek'', zo zei Antonella Agliana, zus van een gijzelaar Maurizio, ,,omdat het Vaticaan een symbool van vrede is, de plek van de paus die altijd opriep tot vrede, van het geloof en van het gebed.''

Ook de vredesbeweging werd in verlegenheid gebracht door de eis van de ontvoerders. Is het opportuun om in opdracht van terroristen te demonstreren om drie lijfwachten te bevrijden die naar een oorlog gingen waar je als vredesactivist tegen bent? Ja, luidde het antwoord van Flavio Lotti, voorzitter van de Tafel van de Vrede, het platform van iedereen die tegen de oorlog in Irak is. ,,We mogen niet toegeven aan chantage. Als er een redenering bestaat die de gijzelnemers kan overtuigen, dan moet die worden gebruikt.''

De Italiaanse regering ziet zich geconfronteerd met een demonstratie tegen haar beleid. Een demonstratie echter die haar paradoxaal genoeg kan verlossen van het grootste politieke probleem waarvoor ze zich momenteel gesteld ziet: hoe de drie gijzelaars te bevrijden. Na intern overleg zijn de coalitiepartijen tot de slotsom gekomen dat het het beste is om de demonstratie te ondersteunen. Zelfs Ignazio La Russa, fractievoorzitter in het Huis van Afgevaardigden van de Alleanza Nazionale, de postfascistische partij, zegt geen problemen meer te hebben met de demonstratie: ,,Het is een plicht om te voorkomen dat de terroristen nog een misdaad begaan. En het is een plicht om de gijzelaars te helpen.'' Premier Silvio Berlusconi heeft zich niet uitgelaten over de demonstratie, maar reageerde wel indirect op het verwijt van de gijzelnemers dat zijn regering een dienaar van de Amerikanen is. ,,We zijn geen dienaar en ook geen ondergeschikte bondgenoot, maar we zijn dankbaar voor wat de Amerikanen voor ons hebben gedaan. Ze hebben ons bevrijd van het communisme, het nazisme en van een dictatuur.'' Hij beklemtoonde verder dat er geen sprake kan zijn van terugtrekking van de troepen. ,,Dat zou leiden tot een burgeroorlog en tot veel meer bloedvergieten.''

De oppositiepartijen zeggen dat er al sprake is van een burgeroorlog en van veel te veel bloedvergieten. Ze proberen het eens te worden over een motie, waarin ze vragen om terugtrekking van de troepen. De leiders van de grote oppositiepartijen zullen niet deelnemen aan de demonstratie, maar zeggen in gedachte wel aanwezig te zijn. Ze willen kost wat kost voorkomen dat ze achteraf het verwijt krijgen dat ze met de vijand heulen.

Tot slot is ook de paus voor een dilemma gesteld. Door naar het Sint Pietersplein te lopen kloppen de demonstranten impliciet op zijn deur met de vraag om een teken van solidariteit. Het is onwaarschijnlijk dat de demonstranten toestemming krijgen om het Sint Pietersplein te betreden. Het Vaticaan verbiedt politieke demonstraties en staat alleen maar religieuze bijeenkomsten toe. Wellicht dat de paus de familieleden binnen laat, of dat hij aan het raam verschijnt om een boodschap uit te spreken.