Hoe integratie, inburgering en leefbaarheid moeten verbeteren

Inburgeringscursussen, inkomenseisen, actievere uitzetting van illegalen. Het kabinet heeft de afgelopen dagen veel maatregelen afgekondigd. Een overzicht.

Het kabinet heeft de afgelopen dagen strenge maatregelen aangekondigd om de inburgering en integratie van allochtonen te stimuleren, illegalen en mensen die van hen profiteren aan te pakken en de leefbaarheid in achterstandswijken van grote steden te vergroten. Vijf vragen over wat er precies staat in de drie nota's die het kabinet hierover heeft gepresenteerd.

Wat zijn de belangrijkste voorstellen?Nieuwkomers, maar ook oudkomers (migranten die hier al langer verblijven maar de taal nog niet spreken) moeten binnen vijf jaar een inburgeringsexamen afleggen. Oudkomers die dit niet doen, krijgen een boete van de gemeente, die elk jaar kan worden herhaald. De maximum leeftijd voor wie dit gaat gelden is nog niet vastgelegd. Nieuwkomers die het weigeren krijgen geen verblijfsvergunning. De organisatie van de inburgeringscursussen wordt overgelaten aan de markt, het lesgeld moet door de inburgeraars zelf worden opgebracht. Armlastige migranten kunnen een lening bij de gemeente afsluiten. Nieuwkomers moeten met de inburgering al in het land van herkomst beginnen. Dit wordt getoetst op een diplomatieke missie.

Illegaliteit wordt niet strafbaar. De bedoeling is dat illegalen actiever worden uitgezet. Om het aantal illegalen terug te dringen, wordt de vreemdelingenpolitie uitgebreid (van 600 naar 1.050 man). Het aantal cellen voor vreemdelingenbewaring (nu 1.500) neemt met enkele honderden toe. De capaciteit in de uitzetcentra (Schiphol en Zestienhoven) wordt verdubbeld van 300 naar 600. Verhuurders zijn verplicht de identiteit en de status van hun huurders te controleren. Huurcontracten van illegalen worden ontbonden. Huurders die hun woning aan illegalen in onderhuur geven, moeten hun huis uit. Werkgevers van illegalen krijgen hogere boetes en moeten een half jaar premies en belastingen afdragen.

Voor de grote steden komt in een speciale Verzamel- en Uitzonderingswet te staan dat zij in een beperkt aantal, door henzelf aan te wijzen wijken een inkomenseis mogen stellen aan nieuwkomers. De hoogte is nog niet vastgesteld. Geopperd wordt een grens van 120 procent van het minimumloon. Dat is ook de grens bij een huwelijk met een partner uit het buitenland.

Ook komen in arme wijken economische kansenzones, waar detailhandel en midden- en kleinbedrijf met subsidies en verlaging van de onroerendezaakbelasting worden gestimuleerd.

Voor wie zijn ze bedoeld?De verplichte inburgering geldt voor elke migrant van buiten de Europese Unie die zich permanent in Nederland wil vestigen. Ook oudkomers of genaturaliseerde Nederlanders die niet kunnen aantonen (bijvoorbeeld aan de hand van schooldiploma's) dat ze de Nederlandse taal spreken en enige kennis hebben van de Nederlandse samenleving, moeten verplicht naar de inburgeringscursus. Dat geldt ook voor Antillianen en Arubanen die het Nederlands niet machtig zijn.

Om hoeveel mensen gaat het?Het kabinet schat het aantal oudkomers die moeten inburgeren op 400.000 à 450.000. Daarvan wonen circa 60.000 in Rotterdam. Omdat het aanbod aan cursussen onvoldoende is om hen in één keer op te roepen, wordt voorrang gegeven aan werklozen en allochtone vrouwen zonder inkomen. Verder komen er jaarlijks circa 42.000 gezinsherenigers en gezinsvormers Nederland binnen. In 2002 werden circa 3.000 asielverzoeken gehonoreerd; vorig jaar waren dat er ruim 2.000. Verder kregen vorig jaar 6.643 arbeidsmigranten en 9.915 buitenlandse studenten een voorlopige machtiging tot verblijf in Nederland. Naar schatting telt Nederland tussen de 112.000 en 163.000 illegalen, aldus onderzoekers van de Erasmusuniversiteit. ,,Maar wie weet zijn het er zelfs 300.000'', aldus minister Verdonk (Vreemdelingenzaken en Integratie) vorige week. Jaarlijks worden gemiddeld 12.000 illegalen door de politie aangehouden. Wie vallen er niet onder?Van inburgering zijn diplomaten, migranten die voor korte tijd naar Nederland komen (studie, medische redenen) en arbeidskrachten die hier korter dan drie jaar werken en hun partners uitgesloten. Nieuwkomers uit de zogenaamde EER-landen (Noorwegen, IJsland en Liechtenstein) en uit de zogenaamde contractlanden (Japan, VS, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland) hoeven niet in te burgeren in hun land van herkomst. Willen ze permanent in Nederland blijven, dan moeten ze vervolgens wel het inburgeringsexamen afleggen.

Zijn de maatregelen uitvoerbaar?Voor de uitvoering van de verplichte inburgering, de toets in het land van herkomst en de inhoud van het inburgeringsexamen heeft minister Verdonk nog maar weinig geregeld. Zij weet niet hoeveel de inburgeringscursussen op de vrije markt gaan kosten (schattingen lopen op tot 6.000 euro). Haalt de migrant dat examen binnen drie jaar, dan krijgt hij een deel van het cursusgeld terug. Maar ook over de hoogte van dat bedrag, evenals de gemeentelijke boetes als men het examen niet haalt, bestaan nog geen afspraken. Over de tegemoetkoming in de kosten voor allochtone vrouwen zonder inkomen en werklozen steggelt de minister nog met de gemeenten en haar collega De Geus (Sociale Zaken). Verder is onduidelijk aan welke kwaliteitseisen inburgeringscursussen precies moeten voldoen, of er straks wel genoeg cursussen zijn en wie deze precies mag geven. Ook moet een speciale commissie nog voorstellen doen over het niveau van het examen.