Eenmaal, andermaal, afdingen maar

Retail is detail, zeggen de Amerikanen.

Winkel- en warenhuisconglomeraat Vendex KBB (Bijenkorf, V&D, Hema, M&S Mode, doe-het-zelf-zaken) verraste zijn beleggers afgelopen week met zo'n detail: de overnameprijs die een groep investeerders wil bieden valt 4 procent lager uit. Eerst indiceerde de groep investeerders een bod van 14 euro per aandeel, toen 16 euro, maar nu wordt het, na een boekenonderzoek en de tegenvallende verkopen over het vierde kwartaal (tot en met januari), 15,40 euro.

Overnames van grote bedrijven of bedrijfsonderdelen hebben tegenwoordig zo'n lange doorlooptijd, van eerste indicatie tot afronding, dat een overnamebod tot het eind onzeker is. De langere looptijden worden vooral veroorzaakt door indringender boekenonderzoeken en toetsing door antikartelautoriteiten. De zaak is pas beklonken als het geld op de bank staat.

Farma- en chemieconcern DSM kon een jaar geleden bij de aankoop van de vitaminedochter van Roche in twaalf maanden tijd bijna 20 procent van de overnameprijs af krijgen. Wegens verslechterde marktomstandigheden.

De vraag is of bovenstaande prijsverhogingen en -verlagingen mede worden veroorzaakt door het karakter van een biedingsproces, waarin de verkopende partij een grote groep belangstellenden langzaam maar zeker uitdunt tot één kandidaat, die exclusieve rechten krijgt. Tijdens het selectieproces veranderen de krachtsverhoudingen. Met een grote groep bieders heeft de verkoper het voor het uitkiezen, en zullen de kandidaat-kopers tegen elkaar opbieden (hoopt de verkoper). Maar wanneer de verkoper één kandidaat-koper heeft geselecteerd, krijgt de potentiële koper meer overwicht. Als hij afhaakt, zit de verkoper met de brokken. Gezichtsverlies tegenover personeel en buitenwereld. Waar liggen de lijken in de kast, vragen financiële analisten. Zullen de afgevallen kandidaat-kopers alleen een fooi bieden?

Als de markt tegenvalt, kan de laatste kandidaat-koper met exclusieve rechten nog wat gaan afdingen, zoals nu bij Vendex KBB. Als de markt onverhoopt meezit, is het de vraag of de bieder zijn bod verhoogt. Tegenover elk argument om een bod te verhogen, staan altijd wel risico's en onzekerheden om een bod te verlagen. In theorie zou een andere bieder dan nog een hoger bod kunnen doen, maar die heeft geen boekenonderzoek kunnen houden. Dan is het altijd gevaarlijk bieden. Wie een bedrijf wil kopen, vecht zich eerst met een goed bod naar voren, en gaat dan afdingen. Da's ook een tip voor morgen, op de vrijmarkt.