Basketbal in dienst van hogere politiek

Het basketbalmaffe Israël is vanaf vandaag gastheer van de Final Four van de Euroleague. Een ongekende veiligheidsoperatie omgeeft het sportevenement, waarvoor zelfs het referendum over de Israëlische nederzettingen in de Palestijnse gebieden moet wijken.

Basketbal, en zeker de Final Four van de Euroleague die vanavond in de Nokia Arena in Tel Aviv begint, is in Israël politiek, hoge politiek. Nog niet eerder heeft het 56 jaar oude land een zo omvangrijke veiligheidsoperatie opgezet als voor dit belangrijke, maar toch ook overzichtelijke sportevenement.

Koste wat het kost wil Israël de wereld laten zien een perfecte, op alle hedendaagse risico's voorbereide gastheer te zijn en dat de Union of European Basketball Leagues (ULEB) in maart na het tumult over de aanslag op Hamas-sjeik Yassin terecht besloot de Europese finale in Israël niet te annuleren. Het is ook een signaal naar de Europese voetbalwereld dat de afgelopen jaren regelmatig wedstrijden in Israël heeft verboden uit veiligheidsoverwegingen. ,,Wij wijken niet voor duistere krachten'', zei president Katsav gisteren.

Ruim 3.500 politieagenten, soldaten en particuliere veiligheidsagenten zijn ingezet om de 11.000 spelers, fans en Europese basketbalfunctionarissen en Amerikaanse talentenjagers te bewaken. De Palestijnse gebieden blijven afgesloten, het leger was en blijft in hoogste staat van paraatheid.

Zelfs het referendum over het plan van premier Sharon om de Israëlische nederzettingen in de Gazastrook te ontmantelen, is tot na de finale (op zaterdagavond) uitgesteld. Voor- en tegenstanders vreesden namelijk dat hun campagnes zouden worden ondergesneeuwd door de aandacht voor de Final Four, dat de dagelijkse menselijke en politieke drama's volledig naar de achtergrond heeft gedrongen.

Straten rondom de hotels in Tel Aviv zijn afgezet, de toegang tot het stadion is moeilijker dan het betreden van een ministerie of een El Al-toestel, pochte Yossi Sedbon, commissaris van politie van Tel Aviv. Voor de spelers van de Italiaanse teams Montepaschi Siena en Skipper Bologna en het Russische CSKA Moskou is het leven in Fort Tel Aviv nauwelijks een probleem. Gastheer Maccabi Tel Aviv is uiteraard gewend aan de in Israël dagelijkse routine van scherpe veiligheidscontroles.

De Italiaanse fanclubs hadden hun leden geadviseerd niet met de teams naar het gevaarlijk geachte Israël te reizen. De fanclub van CSKA Moskou daarentegen had haar leden juist aangemoedigd wel te gaan, en de voorzitter van Moskou had zelfs gesuggereerd dat Tel Aviv veiliger was dan de Russische hoofdstad. Een groep Moskou-fans, die gisteravond in Mike's Place – een jaar geleden doelwit van een Palestijns/Britse aanslag – aan de strandboulevard van Tel Aviv in stevige Amerikaanse hamburgers hapten, ontdekten uit eigen ervaring dat verreweg de meeste Israëliërs (83 procent volgens de laatste peilingen) zich helemaal niets aantrekken van de dreigementen van Hamas en gewoon naar terrassen en restaurants gaan.

Voorzitter Jordi Bertomeu van de Euroleague zei gisteren in zijn welkomstwoord dat zijn organisatie geen moment heeft overwogen naar een andere lokatie uit te zien. Pamesa Valencia dat in de voorrondes weigerde in Israël tegen Maccabi Tel Aviv te spelen had daar na de Israëlische aanslag op Hamas-leider sjeik Ahmed Yassin in Gaza om gevraagd. Even snakte basketbalminnend Israël en de regering toen naar adem, maar na een intensieve lobby van minister Shalom van Buitenlandse Zaken en Alon van Toerisme besloot de Euroleague het plan niet te veranderen. Het Spaanse Pamesa Valencia is inmiddels voor de weigering naar Israël te komen beboet met 5.000 euro.

Hoe minder buitenlandse fans, hoe meer kans voor ons moeten sommige Israëliërs gedacht hebben. Aanhangers van Maccabi Tel Aviv reisden zelfs speciaal naar Moskou om daar tickets (500 dollar per stuk) aan te schaffen, omdat in Israël er geen meer te krijgen waren. Voetbal is de populairste sport in Israël, maar het verschil met basketbal is niet groot. Zoals in de Verenigde Staten de kloof tussen de populariteit van honk- en basketbal gering is. En basketbal heeft in Israël niet of nauwelijks lijden gehad van internationale beslissingen hier niet te spelen. De overigens matig presterende voetbalclubs hebben daar veel last van.

Uiteraard is Maccabi Tel Aviv, al 33 jaar landskampioen, favoriet bij de fans, maar ook de meeste basketbalcommentatoren en bookmakers verwachten dat het gastteam met vier Amerikanen, twee Kroaten, een Litouwer en vijf Israëliërs zeker in de finale terecht zal komen.

De Final Four begint vanavond met een Italiaans onderonsje, gevolgd door de confrontatie tussen Tel Aviv en Moskou. ,,Fans met pacemakers kunnen beter thuisblijven'', adviseerde Maccabi-coach Pini Gershon, die als zijn ploeg wint de status van nationale held zal krijgen. De meeste jonge spelers en de deelnemers aan het gelijktijdig te verspelen Europese juniorentournooi beseffen dat op de tribunes naast de fans ook de scouts en de algemene directeuren van de Chicago Bulls, de Phildelphia 76'ers en de Seattle Supersonics zitten.