Rechters buigen zich over europact

De rechters van het Europese Hof bogen zich vanochtend over een taaie kwestie: toepassing van het Stabiliteitspact voor de euro. Politiek of regels?

De ministers van Financiën van de Europese Unie hebben een ,,rookgordijn'' over het Stabiliteitspact voor de euro gelegd door de sanctieprocedure tegen Duitsland en Frankrijk wegens hun excessieve budgettekort op te schorten. Advocaat Michel Petite van de Europese Commissie zette vanmorgen direct de toon in de bij het Europese Hof aangespannen procedure. Volgens de Commissie moet het Hof het meerderheidsbesluit van de raad van ministers nietig verklaren, omdat met het besluit van 25 november zowel het Verdrag van Maastricht als het Stabiliteits- en Groeipact is geschonden. Nederland behoorde op 25 november tot de vier tegenstemmers.

,,De Europese Unie heeft zichzelf een munt verschaft en hiervoor zijn minutieuze procedures afgesproken'' zo hield Petite het Hof vanmorgen voor. Hij noemde strikte handhaving ,,fundamenteel'', ook voor het vertrouwen van iedereen in de euro. Zijn tegenstrever, Jean-Claude Piris, die namens de raad van ministers optrad, onderstreepte dat in de eurozone de lidstaten zelf nog altijd ,,grotendeels verantwoordelijk zijn voor het economisch beleid''.

Volgens Piris heeft de raad van ministers de vrijheid af te wijken van aanbevelingen van de Commissie om het budget tot onder de 3 procentsnorm van het Stabiliteitspact terug te brengen. De advocaat van de tegenpartij erkende dit vanmorgen, maar de ministers mogen volgens hem de regels van het Stabiliteitspact niet opschorten. Bovendien moet de gelijke behandeling van grote en kleine lidstaten zijn gegarandeerd.

Uit de ondervraging van de advocaten door de leden van het Europese Hof viel vanmorgen niet op te maken hoe hun beslissing zal uitvallen. Beide advocaten kregen ongeveer evenveel vragen. Duidelijk werd wel dat de tekst van het EU-verdrag en de aanvullende regels van het Stabiliteits- en Groeipact onduidelijkheden bevatten. De vragen van de rechters waren er vooral op gericht van de advocaten meer klaarheid te krijgen over hun interpretatie van de teksten.

Volgens advocaat Petite van de Europese Commissie is het Stabiliteitspact een ,,strikt kader'' van elkaar opvolgende, ,,steeds strengere procedurestappen''. Bovendien staan in de pactregels ook duidelijke termijnen waaraan de Europese Commissie en de EU-ministers zich moeten houden. Petite wees erop dat de ministers voor Duitsland in juni 2003 akkoord gingen met aanbevelingen om binnen vier maanden effectieve stappen te zetten om het tekort onder de 3 procent te brengen. Volgens Petite heeft de raad van ministers ten onrechte nagelaten de volgende procedurestap richting sancties te zetten, toen bleek dat de Duitse maatregelen onvoldoende effect sorteerden. Bovendien ontbrak volgens hem de verplichte schriftelijke motivering van de raad.

Zijn tegenstrever verdedigde de stelling dat het wel degelijk mogelijk is de procedure met een ,,politiek besluit'' feitelijk stop te zetten of zelfs terug te draaien, en bij een gewijzigde economische conjunctuur nieuwe aanbevelingen te doen voor tekortreductie zonder verplichtende stappen naar sancties te zetten. Maar volgens Commissie-advocaat Petite zou dat ,,elke effectieve actie en controle onmogelijk maken''.

Volgens advocaat Piris heeft het ,,politieke besluit'' van 25 november geen juridische gevolgen, omdat de ministers in hun eigen aanbevelingen aan Duitsland en Frankrijk de mogelijkheid open houden de sanctieprocedure alsnog op te starten. Volgens Piris heeft de Commissie daarom geen enkele juridische grond om bij het Hof een klacht in te dienen.

De advocaat van de raad vraagt het Hof daarom de klacht niet ontvankelijk te verklaren of anders de klacht te verwerpen. De advocaat van de Commissie zei dat dan elke actie tegen een lidstaat onmogelijk zou worden.

Het Hof heeft besloten de versnelde procedure toe te passen omdat de zaak van groot belang is voor ,,de goede werking van de Economische en Monetaire Unie''. Een uitspraak van het Hof wordt binnen enkele maanden verwacht.