`Oké, bedankt voor de prijs'

Arthur Japin kreeg gisteravond de Libris Literatuur Prijs 2004. Anderhalf uur vroeger dan verwacht, want het juryrapport was op internet ontdekt.

,,Laat alle sluiers vallen'', zei juryvoorzitter Ronald Plasterk, net voor hij de Librisprijs 2004 uitreikte aan Arthur Japin voor Een schitterend gebrek. Plasterk verwees naar de hoofdpersoon van Japins roman, een ex-minnares van Casanova die haar mismaakte gezicht achter een voile verbergt. Zijn punchline was een mooi motto voor de gang van zaken in het Amstel Hotel. Niet alleen had Het Parool op basis van vermeende loslippigheid van een jurylid al maandag geschreven dat de 50.000 euro naar Japin zou gaan, ook moest de uitslag halverwege het diner bekendgemaakt worden, omdat de website met het juryrapport was ontdekt.

Om drie minuten voor negen, net na het tweede visgerecht, nam Libris-bestuursvoorzitter Paul Kleyngeld onverwachts het woord om de 130 gasten in de Spiegelzaal op de hoogte te stellen van ,,nieuwe ontwikkelingen''. Het betrof geen bommelding, zoals negen jaar geleden bij de uitreiking van de AKO-prijs, maar een gedwongen voorlezing van het juryrapport. Het rapport was door een medewerker van het Tros-programma Radio online gevonden op een website van Libris en de naam van de winnaar was op het ANP gezet. ,,U behoort op dit moment tot de weinigen die de uitslag niet weten'', zei Kleyngeld, waarna Ronald Plasterk in een noodtempo de loftrompet stak over de genomineerde romans (van H.C. ten Berge, Bernlef, Tomas Lieske, Nicolien Mizee en Rachid Novaire) en vooral over Japins Een schitterend gebrek, ,,een roman die haat en liefde in perspectief zet, die een verrassende ontknoping kent en bovendien geschreven is in een heldere, soepele taal.''

De 47-jarige Japin was enigszins beduusd (,,ik dacht, ik ga straks wel nadenken wat ik zou kunnen zeggen'') en reageerde met een simpel ,,oké, bedankt voor de prijs''. Later memoreerde hij hoe zijn eerste succesroman De zwarte met het witte hart (1997) niet voor de – aan fictie voorbehouden – Librisprijs genomineerd werd omdat de jury ten onrechte dacht dat hij de brieven van een van zijn hoofdpersonen in een archief had gevonden. Japin maakte duidelijk dat hij zich nog niet rijk had gerekend toen hij maandag in Het Parool las dat hij de winnaar zou worden: ,,Er wordt zoveel gespeculeerd, dat maakt de Librisprijs juist spannend.'' Jurylid Arie van den Berg, die volgens Het Parool (en eerder al volgens de schrijver A.F.Th. in Propria Cures) Japins naam in het Amsterdamse café De Zwart had gelekt, ontkende dat hij na de beslissing van de jury zelfs maar in De Zwart was geweest.

Om kwart over negen waren de gemoederen weer bedaard. Paul Kleyngeld legde uit dat de uitreiking vervroegd was omdat het actualiteitenprogramma Nova, dat de uitreiking live om half elf zou hebben gebracht, ,,zenuwachtig'' was geworden. En toen moest de `entr'acte' nog beginnen. De cabaretiers Erik van Muiswinkel en Diederik van Vleuten kondigden zichzelf aan als het duo Mosterd na de Maaltijd en speelden op een wervelende manier in op al het rumoer dat de Librisprijs 2004 heeft omgeven: de omstreden selectie van de jury uit de literaire oogst van vorig jaar (,,een shortlist zonder Grunberg, dat is zoiets als de EK-finale spelen tegen Duitsland en zeggen: we stellen Van Nistelrooy niet op''); de beslissing van sommige juryleden om `op de gang te gaan staan' wanneer genomineerden ter sprake kwamen die ze persoonlijk kenden (,,volgend jaar is André Kuipers voorzitter van de jury, maar hij heeft aangekondigd dat hij op de gang gaat staan als het werk van Chriet Titulaer en Wubbo Ockels ter discussie staat''); en natuurlijk het uitlekken van de naam van de winnaar, auteur van de roman `Een schitterend bedrag'.