Forum zorgt in Polen vooral voor chaos

Vandaag begint in Warschau een driedaagse top van het World Economic Forum. De `antiglobalisten' zijn er ook. Maar ze zijn niet welkom.

Probeer vandaag maar eens boodschappen te doen in het centrum van Warschau. Onmogelijk. Bijna alle winkeletalages in de binnenstad zijn verdwenen achter spaanplaat, golfkarton en piepschuim. Het personeel is naar huis gestuurd. Want de antiglobalisten komen.

Vandaag begint hier een driedaagse economische top van Oost-Europese leiders, op initiatief van het World Economic Forum (WEF), bekend van het jaarlijkse treffen van wereldleiders in het Zwitserse Davos. De top wordt bezocht door ruim twintig regeringsleiders, honderden ministers en ambtenaren, bedrijven als IBM, Hewlett-Packard en Boeing. En door duizenden demonstranten, die het WEF beschouwen als een exclusieve club voor de rijken.

De top zal gaan over de gevolgen van de uitbreiding van de Europese Unie – voor de tien nieuwe lidstaten, maar vooral ook voor al die Oost-Europese landen die niet lid worden. ,,Ik ben ervan overtuigd dat de conferentie zal laten zien dat er geen nieuw gordijn zal verschijnen op ons continent – zelfs geen fluwelen'', aldus de voorzitter, Polens president Aleksander Kwasniewski. De jaarlijkse top wordt sinds 1996 in Salzburg gehouden, maar is voor deze keer verplaats naar Polen, zaterdag de grootste nieuwe toetreder tot de EU.

Het belangrijkste protest van antiglobalisten staat voor morgen gepland. De autoriteiten houden rekening met drieduizend tot vijftienduizend demonstranten. McDonald's, doorgaans een belangrijk doelwit van antiglobalisten, heeft geen halve maatregelen genomen. De belangrijkste filialen van de fastfoodketen zijn verpakt in golfplaten. Een hamburger bestellen kon gisteren al niet meer. Zelfs de kleine, groezelige seksshops in het centrum hebben zich verschanst achter planken. Alleen de eettentjes met shoarma en loempia's durven het aan om open te blijven. Want ook antiglobalisten moeten eten.

Er is veel veranderd sinds de rellen in Seattle, in 1999, toen de autoriteiten ter plekke werden verrast tijdens een top van de Wereldhandelsorganisatie. In Warschau zijn de komende dagen 13.500 politieagenten op de been. Dat betekent in feite één agent voor elke demonstrant. Het gedeelte van de stad waar de top wordt gehouden is hermetisch afgesloten. Daarbuiten wemelt het tot ver buiten het stadscentrum van de agenten en pantserwagens. De autoriteiten beschikken over 550 brandweerlieden, negen ziekenhuizen, vijftien medische teams, veertig ambulances, een medische helikopter, aanklagers, vertalers, onderhandelaars en psychologen.

Een fietser die gisteren de verboden zone in wilde rijden werd vrij bruut tot stilstand gebracht door een politieagent. Hij moest afstappen en werd buiten de hekken gezet. Warschau heeft weinig ervaring met demonstraties. De laatste keer dat hier zoveel agenten rondliepen was in de jaren tachtig, toen de Solidariteitsbeweging hardhandig werd neergeslagen.

De politie heeft een speciaal waterkanon aangeschaft waar gekleurd water uitkomt zodat na afloop van de demonstratie nog op relschoppers kan worden gejaagd. De organisatoren van de demonstratie adviseren op hun website (www.wa29.org) om extra kleren mee te nemen en om mobiele telefoons te ontdoen van namen en telefoonnummers.

Waldek, een werkeloze mijnwerker uit Silezië die naar de hoofdstad is gekomen om te demonstreren, ziet het allemaal verbaasd aan. Hij is hier gekomen om aandacht te vragen voor het lot van de mijnwerkers. Hij laat het spandoekje zien wat ze met z'n allen hebben gemaakt. Waldek is geen doorsnee antiglobalist. Hij is niet jong en idealistisch, maar oud en bitter. Vroeger werkte hij in een mijn, maar die werd gesloten. Nu graaft hij illegaal naar (ondiepe) kolen om te overleven. ,,Vroeger reed ik in een Opel Astra combi, nu in een stokoude bestelbus.'' Hij schudt het hoofd. ,,Nee, ik zie voor mezelf geen plek in deze wereld.''