Boekendivisie PCM in `positieve afwachting'

De boekendivisie van uitgever PCM wacht na een moeizaam jaar af wat de overname van het moederconcern zal brengen.

De boekendivisie van uitgeefconcern PCM heeft in 2003 wel meer boeken verkocht, maar de uitgeverijen zijn zelf niet gegroeid. Dat blijkt uit het jaarverslag. De omzet kwam uit op 187 miljoen euro, 20 procent hoger dan vorig jaar. Die stijging is grotendeels te danken aan de overname van uitgeverij Bohn Stafleu Van Loghem in 2002.

Directeur Mai Spijkers van PCM Algemene Boeken is niet ontevreden. ,,Er zijn vorig jaar een paar tegenvallertjes geweest, maar het eerste kwartaal van 2004 ziet er alweer beter uit. Het zal iedereen duidelijk zijn dat algemene boeken geen booming business vormen. Op de zakelijke markt zien we wel groeimogelijkheden en daar blijven we ook alert.''

Vooral uitgeverij Prometheus, waar uitgever Plien van Albada vorige zomer vertrok en waar Spijkers nu weer zelf de leiding heeft, had een tegenvallend jaar. Na een reorganisatie is het bedrijf volgens Spijkers nu `weer op orde'. De andere grote literaire uitgeverij van het concern, Meulenhoff/Arena/ Vassallucci deden het volgens het jaarverslag niet slecht. Spijkers: ,,Arena en Vassallucci hadden een mooi jaar. Over Meulenhoff ben ik niet ontevreden, maar daar lagen de ambities hoger.'' Het Spectrum boekte een omzetgroei van tien procent. Ook de Belgische Standaard Uitgeverij en Bohm Stafleu Van Loghem deden het goed. De resultaten van het eigen rechtenbureau Rights.nl vielen tegen, evenals de omzet van A.W. Bruna.

Spijkers verwacht niet dat de aanstaande overname van PCM (dat ook deze krant uitgeeft) door de Britse investeringsmaatschappij Apax grote gevolgen zal hebben voor de boekendivisie. ,,Wij hebben een positief-afwachtende houding. Kijkend naar onze positie en de resultaten vergelijkend met die van onze concurrenten doen we het niet slecht. De markt is niet makkelijk, maar dat weten de nieuwe eigenaars ook. Ik denk dat wij de laatste jaren hebben laten zien dat we voldoende ingrijpen als dat moet.'' Directeur Joop Boezeman van A.W. Bruna kan alleen nog maar raden naar de gevolgen van de overname. ,,Alles wat ik weet, weet ik uit de krant. Als de deal een dezer weken helemaal rond is, zullen we wel horen wat de precieze plannen zijn.'' Hij verwacht dat de situatie `hoe dan ook anders' wordt: ,,Apax investeert niet uit nobele motieven in PCM. Over drie of vijf jaar zal het bedrijf er beter voor moeten staan dan nu.'' Boezeman signaleert dat er toch al veel is veranderd bij PCM. ,,Sinds het aantreden van Theo Bouwman als bestuursvoorzitter is alles strakker geworden.''

Annette Portegies, uitgever bij Meulenhoff, wacht voorlopig af. ,,Het lijkt me sterk dat er niets verandert. Het soort cultureel ondernemerschap dat je in een literaire uitgeverij bedrijft is iets anders dan wat je bij beursgenoteerde bedrijven ziet. Daar maak ik me wel zorgen om, maar op de overname kan ik toch geen invloed uitoefenen.'' Sommige auteurs hebben al bij Portegies geïnformeerd naar de gevolgen van de overname, zegt ze. ,,Ik zal hoe dan ook blijven opkomen voor de belangen van Meulenhoff en de schrijvers.''

Schrijver Herman Stevens (,,officieel ben ik nog altijd een Prometheus-auteur'') heeft vaak over ontwikkelingen in het boekenvak geschreven. Hij ziet bij de PCM-uitgeverijen al langer een ontwikkeling die duidt op de voorbereiding van een beursgang. ,,Er wordt steeds meer bezuinigd op de staf bij de uitgeverijen, waardoor de redactie van de boeken schrikbarend achteruit gaat. Dat zie je aan het verschijnen van bijna onleesbare vertaalde boeken en slordig in elkaar gezette non-fictie boeken.''

De overname door Apax zal die trend wellicht versterken, vermoedt Stevens. ,,Mogelijk heeft een buitenlandse eigenaar minder respect voor klassieke namen, zoals Meulenhoff, en wordt er eerder iets weggesneden als het rendement tegenvalt. Maar nu al moet er bij PCM een paar procent meer winst gemaakt worden dan bij andere literaire uitgeverijen. Schrijvers krijgen steeds minder feedback en velen houden dat niet vol. De exodus bij uitgeverij Meulenhoff drie jaar geleden was geen toeval. PCM dreigt zich te ontwikkelen tot een B-merk, de Aldi van de literatuur. De inhoudelijk interessante zaken gebeuren nu bij de concurrentie.'' Of Stevens bij Prometheus blijft, is de vraag: ,,Zoals het nu gaat, vind ik het niet leuk.''