`Shell volgt adviezen van justitie VS'

Energieconcern Shell heeft pijnlijke details over het mogelijk onwettig optreden van enkele topmanagers vorige week doelbewust gepubliceerd, om zo de boetes te beperken die het bedrijf in de Verenigde Staten kan oplopen. Dezelfde publicatie heeft echter tot gevolg dat de betreffende managers – ex-bestuursvoorzitter Sir Philip Watts en oud-productiechef Walter van de Vijver – het risico lopen op straffen van tussen de tien en 25 jaar cel.

Dit zeggen Amerikaanse deskundigen op het gebied van beursfraude, onder wie vier ex-aanklagers en oud-onderzoekers van beurswaakhond SEC, tegen deze krant. Zij maken melding van een vertrouwelijk memo van het Amerikaanse ministerie van Justitie waarin voorwaarden worden beschreven die bedrijven moeten nakomen om zware boetes wegens beursfraude te ontlopen. Eén conditie is dat bedrijven details over gepleegde fraude zelf onderzoeken en publiceren, een andere dat de verantwoordelijke managers worden ontslagen.

,,Shell doet het volgens het boekje'', zegt Jim Walden, in 2002 aanklager van het jaar in de VS en nu advocaat bij O'Melveny & Myers in New York. ,,Op deze manier creëer je de beste kans dat je als bedrijf vervolging ontloopt, of wegkomt met een lage boete'', aldus oud-SEC onderzoeker en ex-aanklager Frank Razzoni, nu advocaat bij Dickstein Shapiro Morin & Oshinsky in Washington.

De keerzijde van deze strategie is dat de Koninklijke/Shell Groep actief bijdraagt aan de vorming van een zeer schadelijk justitieel dossier over de oud-bestuurders. Vooral de positie van Van de Vijver is volgens deskundigen ernstig verzwakt door de publicatie van een samenvatting van een intern Shell-rapport vorige week. In het rapport staan delen van e-mails waarin Van de Vijver onder meer zegt ,,doodziek'' te zijn van ,,het liegen'' over de reserves. Verder blijkt uit het verslag dat Watts en Van de Vijver al in 2002 wisten dat de SEC-regels werden overtreden. Zowel Walden en Razzano als de oud-SEC-onderzoekers Seth Taube en Robert Knuts, beide advocaat, menen dat Shell hiermee de Amerikaanse justitie het bewijs in handen heeft gespeeld dat Van de Vijver zich schuldig heeft gemaakt aan bewuste misleiding van beleggers. ,,Die man is in zéér grote moeilijkheden'', zegt Razzano.

Het bewust misleiden van beleggers kan in het geval van Van de Vijver leiden tot een celstraf variërend van minimaal tien jaar tot 25 jaar. Van de Vijver heeft nog één mogelijkheid om onder justitiële vervolging uit te komen; wanneer hij een deal weet te sluiten met de SEC en een grote boete accepteert. De SEC sluit zulke deals echter meestal bij kleinere fraudes, terwijl het in het geval van Shell om een van de grootste uit de historie van de SEC gaat. Ook de huidige Shell-topman, Jeroen van der Veer, riskeert volgens de deskundigen nog sancties van de SEC, waarbij het gaat om boetes en een mogelijk verbod nog langer een Amerikaans beursgenoteerd bedrijf te leiden.

ADVOCATEN: pagina 11