Oud-diplomaten kritiseren Blair

Ruim vijftig Britse oud-diplomaten hebben premier Blair in een open brief scherp veroordeeld. Ze hekelen zijn steun aan het Amerikaanse beleid in Irak en in het Israëlisch-Palestijnse conflict dat, zeggen ze, ,,gedoemd is te mislukken''.

De 52 diplomaten, onder wie een reeks ex-ambassadeurs in Arabische landen en Israël, en een oud-ondersecretaris-generaal van de Verenigde Naties, verwijten premier Blair dat hij de ,,principes heeft verkwanseld'' van het vredesbeleid in het Midden-Oosten. Blair zou dat hebben gedaan door tijdens zijn bezoek in Washington, eerder deze maand, president Bush niet af te vallen bij diens steun aan het ,,partijdige en illegale'' Israëlische plan voor eenzijdige terugtrekking uit Gaza. Dat plan maakt volgens hen een einde aan de internationale blauwdruk voor vrede, de zogeheten road map, en het zal ,,leiden tot meer bloedvergieten''.

De diplomaten beschuldigen de Britse en Amerikaanse regering er tevens van ,,geen effectief plan'' te hebben gehad voor Irak na de val van Saddam en ze noemen het huidige militaire optreden contraproductief. ,,Zware wapens die niet geschikt zijn voor het doel, de beschuldigende taal en de huidige confrontaties in Najaf en Falluja hebben de oppositie eerder sterker gemaakt dan geïsoleerd.''

De 52 zeggen dat het voor Blair nu ,,van de hoogste urgentie'' is om zijn vermeende invloed in Washington ,,als loyale bondgenoot'' aan te wenden. Als hij daar geen gehoor vindt ,,is er geen reden om nog langer het beleid te steunen dat gedoemd is tot mislukking.''

Downing Street zei gisteren ,,geen lopende score'' bij te houden van Blairs invloed in Washington en zei dat de Britse positie over de onderwerpen die de 52 aansnijden ,,algemeen bekend is''. Publicatie van zo'n brief is niettemin ongekend.

Volgens Menzies Campbell, buitenlandwoordvoerder van de Liberal Democrats, gaat het om de ,,meest opmerkelijke interventie in het Midden-Oostendebat door een groep Britten die er vrijwel zeker de meeste ervaring mee heeft''. Bij de ondertekenaars zijn veel arabisten, onder wie Harold `Hooky' Walker, de laatste Britse ambassadeur in Irak, en twee van zijn voorgangers. Een aantal van hen geldt als diplomatieke hoogvliegers, onder wie Michael Weir, oud-ambassadeur in Egypte, Marrack Goulding, tot 1993 ondersecretaris-generaal bij de VN voor vredeshandhaving, en oud-ambassadeurs in Rusland en Duitsland en bij de NAVO.

Andere belangrijke oud-diplomaten met ervaring in het Midden-Oosten of de VN ontbreken daarentegen op de lijst. Jeremy Greenstock, oud-VN-ambassadeur en ex-gezant in Bagdad, die niet ondertekende, zei dat de briefschrijvers zelf ,,geen alternatieven'' hadden aangedragen en dat het ,,volharding'' vergt om ,,het karwei te klaren''.

Het is onzeker in hoeverre de 52 de opinie weerspiegelen van Britse diplomaten in functie. Volgens een Britse functionaris is de brief vooral een teken van onvrede binnen de `factie' van arabisten. Anderzijds heeft minister Jack Straw (Buitenlandse Zaken) er geen geheim van gemaakt het volkomen oneens te zijn met Bush' omarming van het `plan-Sharon', hoewel Straw en Blair het later hebben omschreven als een mogelijke stap op weg naar de `road map'.

Ook hebben hoge functionarissen binnen Straws ministerie en het ministerie van Defensie eerder gezegd dat het harde optreden van Amerikaanse soldaten tegen Iraakse opstandelingen contraproductief is.

Volgens oud-minister van Buitenlandse Zaken Douglas Hurd heeft de Britse regering te weinig invloed op de militair-politieke aanpak in Irak. ,,Je wint geen hearts and minds door ziekenhuizen en mortuaria te vullen'', aldus Hurd. De opmerking van de 52 oud-diplomaten dat de coalitie het Iraakse verzet niet alleen moet beschrijven als ,,terroristen, fanatiekelingen en buitenlanders'' spoort daarmee. Ze zeggen Blair niet politiek te willen beschadigen, maar ze willen dat hun ,,stem wordt gehoord'', omdat het ,,beleid [voor het Midden-Oosten] nog nooit zo controversieel is geweest''.

De brief valt samen met onderhandelingen over het uitzenden van extra Britse troepen naar Irak. Zij zouden mogelijk het bevel overnemen in de explosive centrumzone.

Juist vanmorgen maakte de Britse regering bekend dat Edward Chaplin (53) per 1 juli is benoemd tot ambassadeur in Irak. Hij is nu hoofd `Midden-Oosten en Noord-Afrika' op Buitenlandse Zaken.

tekst brief: pagina 7