Modern zilver waaiert alle kanten op

Het had niet veel gescheeld of de zilversmid was op het lijstje uitgestorven beroepen beland, naast de schoorsteenveger en de voddenboer. Vijftien jaar geleden was slechts nog een handjevol zilversmeden actief in Europa en die hielden zich vooral in leven met restauratiewerk. Vraag naar groot zilver bleef uit. Voor kopers had zilver iets oubolligs en traditioneels – hooguit geschikt voor de bestekla. Makers zelf hadden al in de jaren zestig het edelmetaal ingeruild voor `democratischer materialen' als plastic, rubber en aluminium. Maar begin jaren negentig tekende zich een omslag af. De oprichting van de stichting Zilver in Beweging ontketende een hausse aan moderne ontwerpen. En met de adoptie van het ambacht door kunstbeurs PAN wakkerde ook de publieke belangstelling weer aan. De Schoonhoven Silver Award past in die ontwikkeling.

De tentoonstelling Het Licht van Zilver, naar aanleiding van de tweede editie van de tweejaarlijkse ontwerpwedstrijd, laat zien hoe hard het gaat met de rehabilitatie van zilver. Gingen de inzendingen in 2002 soms nog gebukt onder een wat knullige uitvoering, dit jaar is de kwaliteit over de hele linie hoog. Stilistisch waaieren de 37 ontwerpen alle kanten uit. Maar die veelzijdigheid ondervangt juist het gebrek aan historisch vergelijkingsmateriaal.

Tegenover de ragfijne bloemblaadjes met parelvormige dauwdruppels van Mari Ishikawa staan de solide kegelvorm van Risto Nylund en de kloeke, modernistische bliksemschicht van Cees Post. De monumentale, gevouwen ring van Ulla en Martin Kaufmann appeleert aan een puur vormgericht gevoel voor esthetica. En sieraadontwerper Paul Derrez zoekt het meer in lichtvoetige humor met een vleugje maatschappijkritiek. In zijn monstrans, met op de voet de oneindig doorlopende tekst ,,dare to love to care to dare to...'', neemt een roze condoom de rol van hosti over als stralend middelpunt van een krans zaadcellen en hartjes.

Sommige ontwerpers zitten duidelijk nog vastgebakken in de mal van de toegepaste kunst en gaven het wedstrijdthema een functionele, wat conventionele invulling met kandelaars, kroonluchters en lampenkappen. Anderen zochten het licht juist in het zilver zelf. Christian van Grinvens Lightning Woebel, een sculpturaal object van kunstig golvende en in elkaar gedraaide stroken, laat het invallende licht alle kanten opspatten. Maar er is ook plaats voor de schaduwzijde. Bruno Sievering-Tornow vernietigde met zuur zijn klassieke, uit één plaat zilver gedreven dienblad. Het doffe, rafelige blad dat eruit ziet als een verse archeologische vondst, heft een waarschuwend vingertje op: de kostbare verworvenheden van het ambacht dreigen te verdwijnen.

Het winnende ontwerp stelt ons gerust: zo'n vaart zal het wel niet lopen. Spring Light van de Duitse Monika Gimborn-Jochum bestaat uit twintig parasolletjes die met dunne, buigzame steeltjes in een metalen staaf zijn geprikt. Ieder asymmetrisch ovaaltje heeft een andere bewerking ondergaan waardoor het net even anders het licht weerkaatst. De minste geringste luchtverplaatsing transformeert de vormpjes tot frivole dansers in een impressionistisch lichtballet. Spring Light is fascinerend en speels, doordacht en knap gemaakt, heerlijk functieloos en prikkelend. Zo kan zilver dus ook zijn.

Tentoonstelling: Het Licht van Zilver. In De Watertoren, Schoonhoven. T/m 6/6, di-za 13-17 uur. Inl.: www.zilvergalerie.nl, 0182-381060. Van 2/7 t/m 19/9 is de expositie in Design Museum Gent.