Het Beeld

Sinds VARA Laat met vakantie is, heeft Nederland 3 aan het einde van de avond ruimte voor buitenlandse kwaliteitsseries: The Office (NPS) op dinsdag, de aardige Zweedse psychologische misdaadserie De bekentenis (VPRO) op woensdag, de herhaling van het eerste seizoen van Six Feet Under (NPS) op donderdag en op maandag, eindelijk, het derde seizoen van The Sopranos (VARA).

Naar het eerste deel keken vorige week maar 203.000 mensen, bijna vier keer zoveel als de Zweedse pendant, maar veel te weinig voor het beste wat de wereldtelevisieproductie op dit moment te bieden heeft.

Gisteren ging in deel twee Livia dood, de moeder van Tony Soprano. Ze stond net op het moment tegen haar zoon te getuigen, de baas van de maffia in noordelijk New Jersey. In een vorig seizoen had ze geprobeerd hem te laten vermoorden. Bij de psychiater belandt Tony (James Gandolfini) in een woedende vlaag van vrouwenhaat. Hij is dankbaar dat dr. Malfi (Lorraine Bracco) niet meedoet aan de gratuite condoleances. De dood van zijn gehate moeder is een bevrijding, maar ook het begin van een nieuwe golf van depressies, zelfhaat en schuldgevoel.

Wat The Sopranos zo buitengewoon aantrekkelijk maakt is de combinatie van onmogelijke elementen. Tony Soprano begint waar Archie Bunker ophield, met een racistische uitval tegen het joods-Afrikaans-Amerikaanse vriendje van zijn dochter. Maar zijn almachtsfantasieën voeren veel verder; wie Tony tegenwerkt in zaken of gevoelens, moet voor zijn leven vrezen. Het familiehoofd is blijven steken in de orale fase. De depressies en het flauwvallen worden zowel opgewekt als opzijgeschoven door het eten van Italiaanse lekkernijen.

Seizoen drie staat in het teken van de misogynie. Tony kijkt 's nachts naar de gangsterfilmklassieker Public Enemy (1931), waarin James Cagney een grapefruit uitperst in het gezicht van Mae Clarke. Tony's vrouw Carmela, zijn zuster, een paaldanseres in de striptent Bada Bing, de vrouwelijke psychiater, een Russische verpleegster, ze zullen het allemaal zwaar moeten ontgelden. In de loop van het seizoen gaan ze in opstand komen, zonder het patriarchaat in het waste management te kunnen beëindigen. Maar het ziet er naar uit dat Tony's dochter Meadow eerder het imperium zal overnemen dan zijn zoon.

Het knappe is dat The Sopranos een familiesage is, een inleiding tot de psychoanalyse, een hommage aan gangsterfilms, een antropologische zedenschets, een snoeiharde misdaadserie, een sitcom en een parodie op het kapitalisme, op de almachtsfantasieën van George W. Bush. En dat je er ook om kunt lachen. Of, zoals een reclamecampagne luidde: ,,Family. Redefined.'' Je zou het ook de ideale, compromisloze mix van hoge en lage cultuur kunnen noemen.

Over de eerste aflevering van het dagelijkse cultuurmagazine TV3, waarin de NPS precies die mix beoogt, wil ik weinig zeggen, behalve dat het nog niet gelukt is. Je zou de schoolkranthumor en de krampachtige toon gemakkelijk kunnen honen, maar het is te vroeg voor een echte recensie.