Boeing slaakt zucht van verlichting

Boeing haalde gisteren een megaorder binnen voor zijn nieuwe toestel, de 7E7. Het Japanse ANA koopt er vijftig. De Amerikaanse vliegtuigbouwer, vorig jaar diep in de problemen geraakt, slaakt een zucht van verlichting.

De entree van de 7E7 Dreamliner is beeldschoon, het heeft iets weg van een hotellobby. Gewelfde wanden, een hoog plafond met blauwe led-lichtjes en een brede balie voor hapjes en drankjes. De afscheiding tussen de klassen is verdwenen, de keuken is naar achteren geplaatst. De opvallend grote ramen hebben geen blinden, ze kunnen elektronisch worden verduisterd. Alles is beter, groter, efficiënter, van de stoelen tot de toiletten en de bagagerekken. Volgens Boeing dan. Maar wat de fabrikant in Seattle laat zien is een showmodel. ,,Luchtvaartmaatschappijen hoeven zich natuurlijk niet aan ons ontwerp te houden'', zegt woordvoerder Cheryl Addams.

Dat zullen ze waarschijnlijk ook niet doen. Meer ruimte betekent voor een luchtvervoerder dat er meer stoelen in kunnen, de oppervlakte van een vliegtuigvloer wordt duur betaald. `Een nieuw vliegtuig voor een nieuwe wereld' noemt Boeing zijn 7E7. Aan fraaie benamingen heeft het Amerikaanse bedrijf nooit gebrek. Zo heten andere toestellen van Boeing `de volgende generatie' of `vliegtuigen van de toekomst', terwijl ze toch al jaren in het heden rondvliegen. Zover is het met de 7E7 (die in vier variaties met 200-300 stoelen op de markt komt) nog lang niet. Het zal zeker vier jaar duren voordat de Dreamliner vliegt.

De order voor vijftig toestellen, met een gezamenlijke waarde van rond de 6 miljard dollar, is een belangrijke doorbraak voor Boeing en snoert zijn critici voorlopig de mond. In 2001 kwam Boeing ook met een nieuw ontwerp, de zogeheten Sonic Cruiser, een zeer snel toestel. Onder luchtvaartmaatschappijen bleek er geen vraag naar te zijn, waarna Boeing tandenknarsend en met een hoog verlies aan investeringskosten het gehele project annuleerde. Boeing zon op iets nieuws en kwam vorig jaar met de 7E7 – de E staat voor efficiënt. Niet alleen het interieur is state of the art, ook het materiaal, de vorm en de motoren zijn geheel nieuw. De 7E7 zal het eerste toestel zijn dat niet van metaal, maar vrijwel volledig van lichtgewicht composiet wordt gebouwd. Voordelen: een lager brandstofgebruik en een grotere sterkte, een betere luchtdruk voor de passagiers en een aangenamere vochtigheidsgraad.

Maar, zou dit toestel wel verkopen? Ja, gisteren bestelde ANA (All Nippon Airways, de grootste luchtvaartmaatschappij van Japan in passagiersaantallen gemeten) vijftig exemplaren. En volgens Alan Mulally, president van Boeing Commercial Airplanes, zullen de komende weken orders van andere luchtvaartmaatschappijen volgen.

Een zucht van verlichting ging er gisteren door het hoofdkantoor van Boeing in Chicago en de fabrieken voor zijn burgertoestellen in Seattle. Want de megaorder van ANA was het eerste goede nieuws voor het bedrijf in lange tijd. Van de bekende `Boeing-families' verkocht de afgelopen jaren alleen de 737 goed. Vorig jaar kreeg Boeing 207 orders voor 737's binnen, tegen slechts 4 bestelde 747's en 13 van het type 777. Een ander toestel, de 757, verkoopt zo slecht dat Boeing de productie eind dit jaar helemaal stopzet.

Behalve burgervliegtuigen heeft Boeing (omzet 50 miljard dollar in 2003) ook een belangrijke militaire en ruimtedivisie, die vorig jaar meer opleverde (27 miljard) dan de civiele productie. Maar in zijn militaire tak beging Boeing enkele grote blunders. Van concurrent Lockheed stal het bedrijfsgeheimen, wat in juni een boete van 1 miljard dollar opleverde. Erger nog was de deal die financiële topman Mike Sears sloot met een hoge ambtenaar van het Pentagon, het Amerikaanse ministerie van Defensie: Boeing zou een order voor tankervliegtuigen ter waarde van 17 miljard dollar krijgen en de overheidsfunctionaris in ruil een leuke baan bij de vliegtuigbouwer. Toen het allemaal uitkwam moesten Sears, de ambtenaar en uiteindelijk zelfs de topman van Boeing, Phil Condit, het veld ruimen. Sindsdien houdt het Pentagon de bestelling van de tankers in beraad.

Zo hoog was de nood bij Boeing dat het Harry Stonecipher, de voormalige operationeel directeur die anderhalf jaar eerder met pensioen was gestuurd, terughaalde om het bedrijf leiding te geven. Door toedoen van de geharde mijnwerkerszoon Stonecipher is Boeing nu op de weg terug. Vooral zijn contacten met het Pentagon worden geprezen; de verwachting is dat Stonecipher de deal met de tankers zal redden. En de ontwikkeling van de 7E7 heeft hij ook doorgedrukt onder het motto: we moeten iets doen tegen `de concurrent'.

Boeing geeft tegenwoordig ronduit toe dat het bedrijf het niet meer alleen voor het zeggen heeft in de vliegtuigproductie. Waar in het verleden nog wel eens smalend werd gesproken over het Europese Airbus, klinkt nu erkenning door. Boeing moest wel, Airbus leverde vorig jaar voor het eerst in zijn bestaan meer vliegtuigen af dan Boeing en heeft ook een beter gevuld orderboek. ,,Het ergste in de vliegtuigindustrie zou zijn als één bedrijf de dienst uitmaakt'', zegt Carolyn Corvi, vice-president voor de productie van Boeing 737 en 757.

Boeing en Airbus hebben twee volkomen verschillende visies op hoe de burgerluchtvaart zich de komende twintig jaar zal ontwikkelen. Airbus gaat ervan uit dat passagiers zullen reizen naar mainports, vanwaar ze met zeer grote vliegtuigen zullen vertrekken. Airbus komt daarom met de dubbeldekker A380 (meer dan 550 stoelen) die inmiddels wordt gebouwd en vanaf 2006 commercieel zal vliegen. Er zijn 129 orders voor de A380 binnen. Boeing gaat er evenwel van uit dat er veel meer directe verbindingen zullen komen tussen stedenparen en daarvoor zijn kleinere toestellen nodig, zoals de 7E7 of de iets grotere 777.

Nicolaas Groeneveld-Meijer (Amerikaan met Nederlandse ouders), sales manager bij Boeing Commercial Airplanes in Seattle, legt uit waarom de Airbus-optie in zijn ogen niet zal werken. ,,40 tot 70 procent van de passagiers voor supergrote toestellen komt met aanvoervluchten op kleinere toestellen. Luchthavens kunnen die drukte niet aan.'' Het grote nadeel voor Boeing is dat de 7E7 pas twee jaar na de Airbus A380 zal vliegen. Eventueel succes voor de A380 is dan groot verlies voor Boeing. Maar als het scenario van verstopte luchthavens door te grote toestellen uitkomt, is Boeing juist spekkoper.

Alan Mulally is er uiteraard van overtuigd dat zijn Boeing de juiste keus maakt met middelgrote toestellen. ,,De omvang van de order voor de 7E7's bevestigt onze visie op de markt en maakt duidelijk dat er een grote vraag bestaat naar de prestaties en de waarde waar de 7E7 voor staat'', aldus Mulally gisteren in een verklaring.