Andriessen en Adès in de Matinee

Met voorspellingen kun je alle kanten op. De Britse componist Thomas Adès (1971) bewees het in de Matinee met zijn cantate America: A Prophecy, geschreven voor het New York Philharmonic bij het nieuwe millennium. Het had veel succes in de resolute uitvoering met de opmerkelijk stralende mezzo Susan Bickley.

Adès putte uit een Maya-geschrift met profetieën als `Zij zullen uit het Oosten komen en land en hemel in vuur en vlam zetten.' Dat zou verwijzen naar de conquistadores die in de 16de eeuw huishielden in Zuid-Amerika. De eerste uitvoering van Adès' cantate op 11 november 1999 in New York vond precies 22 maanden plaats voor de aanslag op de Twin Towers. Nu sloeg de profetie niet alleen op Spaanse christenen maar ook op terroristische moslims.

Adès kiest voor een soort Engelse Andriessen-stijl met impressionistische tinten en met plaats voor zowel rock als Renaissance-muziek, het standvastige èn swingende La Guerra van Mateo Flecha de Oudere. De muziek is picturaal, je ziet de lompe Spanjaarden. Uiteindelijk overwint de sereniteit, een milde berusting.

Julian Anderson (1967) heeft minder pretenties: ,,I write music to cheer myself up.'' Zijn Four American Choruses zijn op papier interessanter dan in klank. In Beautiful Valley of Eden refereert hij aan Charles Ives: hij heeft vier dirigenten nodig. Het resultaat is vooral mooidoenerig.

De voorspellingen van Michael Bakoenin (1814-1876) zijn niet mis te verstaan. Hij voorspelde de cirkelgang dictatuur-revolutie-nieuwe dictatuur. Vooral het anarchisme in Spanje en Italië was sterk door hem beïnvloed en ook Louis Andriessen is van hem gecharmeerd, getuige het formidabele Mausoleum (1981) voor twee hoge baritons en een groot ensemble. Opvallend is de geagiteerde betoogtrant in een voortdurende wisseling van maatsoorten en teleenheden. Andriessen: ,,Ik spreek ook zelf altijd snel.''

Eerdere uitvoeringen voldeden matig, maar nu viel voor het eerst alles op zijn plaats dankzij een uitstekende balans en de baritons Andrej Kotov en Pavel Suchkov, specialisten in het Russische volkslied en de Russische kloosterzang. Hun messcherp intonerende stemmen gingen door merg en been, zodat we naast Schönbergs Sprechgesang nu ook kunnen spreken van Andriessens Schreigesang.

Concert: Asko en Schonberg ensemble o.l.v. Reinbert de Leeuw en Radio Filharmonisch Orkest o.l.v. Lawrence Renes. Gehoord: 24/6 Concertgebouw Amsterdam. Radio 4: 27/4 20.02 uur.