Seks, spanning en WO II

`De passievrucht' is het coolste boek tussen tafellaken en servet. Maar ook romans van Tolkien en De Winter hebben de literaire X-factor.

Welke `volwassen' boeken zijn ook aanraders voor jongeren? Meer dan 150 lezers reageerden op de vraag om suggesties te doen voor boeken met `the X factor'. Een mooi aantal – zeker als we in aanmerking nemen dat de doelgroep in de oproep van vorige week grof beledigd werd. `De jonge lezers van tegenwoordig zijn lui geworden, of zelfs dom volgens de cultuurpessimisten', had ik geschreven. Maar na een eindredactionele inkorting was dat verminkt tot: `De jonge lezers van tegenwoordig zijn lui of dom geworden.' Betuttelende onzin natuurlijk, en dat werd bewezen door de vele reacties van 13- tot 19-jarigen, die onder meer de lof zongen van dikke en complexe boeken als Het parfum (Patrick Süskind) en De naam van de roos (Umberto Eco).

Behalve e-mails van jongeren (`organiseer de volgende keer een sms-peiling, dan bereik je de doelgroep beter') waren er ook veel reacties van leerkrachten, moeders, opa's en oma's. Sommigen hadden de bedoeling niet begrepen en noemden boeken waarmee ze in hun eigen jeugd de oversteek van kinder- naar volwassenenliteratuur hadden gemaakt. Maar voor Verne, Dickens, Poe, Den Doolaard en ook Bordewijk bleek het keurmerk cool verleden tijd. Spanning is het belangrijkste criterium voor de jeugd van de jaren nul, zo blijkt uit de onderstaande toptien; daarnaast kan het geen kwaad als een boek over seks of over de Tweede Wereldoorlog gaat. Kortom, iedere schrijver heeft hierbij het recept voor een puberbestseller; en filmmakers krijgen een tip voor een nog niet verfilmde boekenlijstkraker (zie 3).

De Toptien van Coolste Boeken

1 Karel Glastra van Loon: De passievrucht (1999, 13 vermeldingen). Man zoekt de biologische vader van zijn eigen zoon.

2 J.R.R. Tolkien: In de ban van de ring (1954-55, 11 vermeldingen). Wonderwezens redden Midden-Aarde; ideale opvolger van het kinderboek De hobbit (1937).

3 Leon de Winter: De ruimte van Sokolov (1992, 10 vermeldingen). Doordenkthriller over twee ruimtevaartexperts in het Israël van de eerste Golfoorlog; God's Gym (2002) werd 3 keer genoemd.

4 Tim Krabbé: Het gouden ei (1984, 9 vermeldingen). Man brengt het hoogste offer om zijn verdwenen vriendin te achterhalen; De grot (1997) 4 keer genoemd.

5 Ronald Giphart: Phileine zegt sorry (1996, 7 vermeldingen). Vrouwelijke rouwdouw komt in New York tot inkeer; Ik ook van jou (1992) 5 keer genoemd.

6 Tessa de Loo: De tweeling (1993, 7 vermeldingen). Zusjes groeien rond WO II aan weerszijden van de Nederlands-Duitse grens op; andere titels van De Loo drie keer genoemd.

7 Jan Wolkers: Turks fruit (1968, 6 vermeldingen). Seks in antiburgerlijke tijden; andere boeken van Wolkers 5 keer genoemd.

8 Harry Mulisch: De aanslag (1982, 6 vermeldingen). Vérstrekkende `whydunnit' over de nasleep van WO II; Siegfried (2001) 3 keer genoemd.

9 Willem Frederik Hermans: De donkere kamer van Damokles (1958, 6 vermeldingen). Slapjanus volgt dubbelganger in het verzet – of in het verraad?; Nooit meer slapen (1966) 3 keer genoemd.

10 J.D. Salinger: De vanger in het koren (1951, 6 vermeldingen). Puber op drift slaat wild om zich heen.

Van Yvonne Keuls, Carl Friedman en Rascha Peper (7 keer genoemd) en van Anna Enquist en Joost Zwagerman (6) waren de vermeldingen verdeeld over twee of meer titels. Een uitgebreidere lijst van alle gesuggereerde titels is te vinden via www.nrc.nl.