Met een geel trammetje steil naar boven

Om Lissabon, de hoofdstad van Portugal, te leren kennen moet je naar de buitenkant kijken.

Weer zie ik u terug,

Stad van mijn kinderjaren zo angstig verloren...

Trieste en blijde stad, weer droom ik hier...

De dichtregels zijn van een van Portugals beroemdste dichters, Fernando Pessoa, (in de vertaling van August Willemsen), de stad waar hij over schrijft is Lissabon. Het is ook de plek waar dichteres en vertaalster Mila Vidal Paletti de eerste 20 jaar van haar leven doorbracht, voordat zij met haar man in 1970 in Amsterdam arriveerden als politieke vluchtelingen. Haar man Fernando was gevlucht voor het dictatoriaal bewind van Salazar en weigerde mee te vechten in de koloniale oorlog die zijn land in Afrika voerde. Met Mila Vidal Paletti lopen we, in een dag en een lange avond, door de hoofdstad van Portugal. De stad die zij met de jaren steeds meer is gaan missen.

,,Als je Lissabon in korte tijd wil leren kennen, moet je naar de buitenkant kijken, naar de mensen op straat. Ga naar de uitzichtpunten (miradouros in het Portugees), en zie de stad vanuit verschillende perspectieven'', aldus Mila. Want Lissabon heeft verschillende gedaantes, met een boven- en een benedenstad (a Baixa). De stad staat op zeven heuvels. De lichtroze en gele kleuren van deze metropool, de ruimte, de relaxte sfeer, het caféleven, de terloopse gesprekken op straat; slenterend en trammend kan de bezoeker het allemaal proeven.

Begin bij een van Lissabons bekendste cafés, ABrasileira, in de Rua Garrett, op loopafstand van Rossio en in het hart van Chiado (de winkelgalerij op de hellingen van de binnenstad), stelt Mila Vidal Paletti voor. Ooit, begin vorige eeuw, was dit café een van de pleisterplaatsen waar dichter Pessoa en andere kunstenaars, bohémiens en intellectuelen zich ophielden. Begin daar je dag, met een bica, zoals een espresso in Lissabon wordt genoemd. ,,En daar hoort dan ook de traditionele pastel de nata bij, een deegkuipje gevuld met een gelige, zoete room. Wie er overigens 's middags komt, bestelt een prego, een warm broodje biefstuk met mosterdsaus. A Brasileiro is een café waaraan geen bezoeker van Lissabon ontkomt, maar ook nog steeds een plek waar vooral inwoners van de stad komen.

Vlakbij A Brasileira is een tramhalte, lijn 26, naar de benedenstad. Richting het kasteel en de antieke volkswijk Alfama met zijn smalle, steile straatjes, met huizen en balkonnetjes waar de was buiten hangt. Verlaat de tram bij het kasteel (Castelo). Op loopafstand, in Campo de Santa Clara, heb je een grote rommelmarkt, Feira da Ladra (op dinsdag en zaterdag), met van alles en nog wat, van kleding tot antiek. Je bent nu praktisch is Alfama, waar de Arabische en joodse invloeden nog duidelijk zichtbaar zijn. Hier tref je kleine restaurants waar je kan lunchen op z'n Portugees, met bijvoorbeeld caldo verde (een soort boerenkoolsoep), peixe grilhado (gegrilde vis) of carne a jardineirha (gestoofd vlees met aardappelen en groente). Bij de koffie drink je een oude of jonge aquardente (gedistilleerd) of een ginginha (lokale kersenlikeur).

Vanaf Alfama loop je binnendoor naar Rossio in de Baixa (de benedenstad), de oude binnenstad met statige panden en veel winkels en warenhuizen. Je gaat op weg naar Praça dos Restauradores, het plein waar je de Elevador da Glória pakt, een geel trammetje, steil naar boven. ,,Je hebt daar boven meteen een mooie parkje, de Jardim de São Pedro de Alcântara, vanwaar je stad weer vanuit een ander perspectief kan zien'', zegt Vidal Paletti.

De volgende stop is Bairro Alto, ook een oude volksbuurt, met nauw straatjes, waar je overdag nog oudere vrouwen met krulspelden en op slippers ziet lopen. Daar zijn ook de trendy winkeltjes met nieuwe en tweedehandskleding. 's Avonds verandert de wijk in een druk uitgaanscentrum, met veel barretjes, restaurants, enkele nachtclubs en natuurlijk, niet te vergeten, de beroemde Casas de Fado. De nauwe straatjes puilen uit, want iedereen staat buiten, tot in de late uurtjes. Portugezen gaan niet voor negen uur eten. In een populair restaurant en bierpaleis als Cervejaria da Trinidade, even buiten Bairo Alto, staan vaak tot elf uur 'savonds enorme rijen te wachten op een tafeltje.

Hoe de avond af te sluiten? Mila Vidal Paletti raadt aan om toch een keer de taxi te pakken, naar de rivier de Taag, in de richting van Lissabons centraal station, Santa Apolónia. Daartegenover is Lux, een nachtclub met verschillende verdiepingen, waar je kan snacken, lounchen, zitten op de veranda met uitzicht op de rivier, swingen in de kelder, of afkoelen op het dakterras. ,,En dat is niet alleen voor jonge mensen. Alle leeftijden dansen in het rond.''

Hotels

PENSÃO LONDRES. R. Dom Pedro V 53 (Bairro Alto). (00351) 213462203

CASA DE SÃO MAMEDE, R. da Escola Politécnica, (00351) 213963166

HOTEL LISBOA TEJO, Poço do Borratém 4. (00351) 218866182

Restaurants

PAP'AÇÔRDA, R. da Atalaia 57-59 (Bairro Alto). (00351) 213464811

BICA DO SAPATO: Av. Infante D. Henrique Armazém B, Cais da Pedra. (00351) 218810320

CERVEJARIA DA TRINIDADE, R. Nova da Trinidade 20-C. (00351) 213423506