Laat je fantasie de vrije loop en ga rechtdoor

Valletta, de hoofdstad van Malta, is eigenlijk nog steeds een ridderstad in de Middeleeuwen.

Het is uit historisch en filmisch oogpunt geheel onverantwoord, maar wie in Valletta komt en zich nog de zwartwittelevisie uit de jaren '60 herinnert, moet denken aan Ivanhoe en dus aan de filmacteur Roger Moore. Want Valletta (9.000 inwoners), de kleine hoofdstad van Malta, straks het kleinste land in de Europese Unie, was de stad van de ridders, en alles in Valletta herinnert daar nog aan.

De Ivanhoe van Valletta heette Jean Parisot de la Valette, Fransman en grootmeester van de Maltezer Ridderorde, die de stad in 1566 stichtte en er ook als eerste begraven werd. Een wandeling door Valletta is een tocht door de geschiedenis van de Johannieterorde oftewel de Souvereine en Militaire Ridderorde van St. Jan van Jeruzalem. Johannieters (schutspatroon: Johannes de Doper) waren oorspronkelijk hospitaalridders, oneerbiedig gezegd: middeleeuwse hospikken. Allengs kregen deze ridderlijke ziekenbroeders er militaire taken bij ter bescherming van kruisvaarders en pelgrims die hun weg zochten naar het Beloofde Land. De aartsvijanden van de Johannieters waren de Turken.

In 1522 moesten de Johannieters hun hoofdzetel Rhodos aan de Turken prijsgeven. Karel V, de heerser van het Duits-Roomse rijk, zorgde voor compensatie: hij schonk de ridderorde in 1530 de eilanden die nu de republiek Malta vormen – de basis van de Maltezer Ridders.

Valletta werd gebouwd na een nieuwe aanval van de Osmaanse Turken die, ondanks een langdurig beleg van Malta, met succes door de ridders werd gepareerd. Hoewel later in de geschiedenis Napoleon kortstondig en de Engelsen zo'n 150 jaar lang Malta bezetten, bleef Valletta voor goed deel intact. In de Tweede Wereldoorlog kreeg de stad het nog het zwaarst te verduren.

Gelegen op de kop van een schiereiland, hoog boven de Middellandse Zee schuilend achter bastions en geheel ommuurd, oogt de stad als een onneembare vesting. Dat is mooi te zien bij een overtocht met de boot vanuit Sliema naar Valletta of bij een rondje over zee langs de stad.

In het grotendeels middeleeuwse werelderfgoed Valletta valt op hoe de straten allemaal haaks op elkaar staan – op die manier was transport van militair en ander materieel van de ene kant van het schiereiland naar de andere kant het snelst af te wikkelen. Een logische wandeling in deze stad van barokke architectuur verloopt via Republic Street, van de stadspoort tot het Fort Elmo bij de haven. Uit de tijd van de Maltezer Ridderorde dateren vele monumenten. Zoals het paleis van de grootmeesters, nu de residentie van de president. Of De kathedraal van St. Jan waarvan de vloer bestaat uit grafstenen van de 400 ridders die er begraven liggen. Of de Nationale Bibliotheek met de archieven van de Maltezer Ridderorde.

's Avonds is de drukte in het stadje verdwenen. Dan is er op straat niet veel te doen. Maar je kunt nog naar The Pub in de Archbishop's Street, vlakbij het paleis van de grootmeesters. Vergeet dan Ivanhoe en Roger Moore, vergeet de Maltezer Ridders en de Osmanen. Want de werkelijkheid is ook rauw.

Op 2 mei 1999 zat de acteur Oliver Reed in The Pub armpje te drukken met zeemannen; zelden was zijn glas langdurig leeg. Hij was in Valletta in verband met opnamen voor The Gladiator. Reed, gerenommeerd innemer, consumeerde bier, whisky en rum. In zulke mate, dat hij zich volgens ooggetuigen letterlijk blauw dronk. Een Maltezer krant wijdde er later een pagina aan onder de kop Ollie's last order. De gladiator viel laveloos van zijn barkruk op de grond. Onderweg naar het ziekenhuis overleed Oliver Reed, 61 jaar oud, aan een hartaanval. Geen hospitaalridder die hem nog kon redden.

Hotels

CASTILLE. In stijl gebouwd hotel in het centrum van Valletta. Castille Square, Valletta, (00356) 21 24 3677 of www.hotelcastillemalta.com

BRITISH. Fraai uitzicht over de grote haven en de zee. St. Ursula Street 267, Valletta, (00356) 21 22 4730 of via www.venere.com

Het aantal hotels in Valletta is beperkt; het is verstandig ook in omliggende plaatsen te kijken zoals Sliema, St. Julian, enz.

Restaurants

MALATA. Behalve Italiaans – dat zijn de meeste restaurants hier – ook Malteser specialiteiten, zoals konijn met knoflook. Palace Square, (00356) 21 233967

LE CARRIAGE. Frans, hoewel gespecialiseerd in ravioli en in wildpastei. Valletta Buildings, South Street. (00356) 21 247828.

DAL MAREB. Vis dus. Maar ook pizza's. Marsamxett Wharf, vlakbij de aanlegsteiger van de veerboot. (00356) 21 232918.