Eerste Hulp Bij Opruimen

Hoe voorkom je stapeltjesvorming in de woonkamer? Hoe orden je je huishouden en je administratie? We krijgen het niet meer van huis uit mee, maar Ellen de Bruin en Natalie Hanssen ontdekken dat ook deze kunde tegenwoordig te koop is.

Van die doorzichtige, L-vormige mapjes heeft hij gekocht, voor de dingen die hij wil bewaren, in verschillende kleurtjes. Hij laat ze zien: het oogt héél geordend. Alleen, vertelt hij: nu ligt er een stapel van wel twee of drie meter van die mapjes bij hem in de kamer. ,,En dat gaat glijden, want die dingen zijn hartstikke glad.''

Een ander heeft het probleem, zegt hij, dat hij altijd het langst zoekt naar de dingen die hij heeft opgeruimd. ,,Ja! Dat herken ik!'' roept een vrouw. ,,Dan heb ik iets prima opgeruimd, dát kan ik me dan nog herinneren, maar dan vind ik het nooit meer terug.''

Prima opruimen, zover is een tweede dame nog lang niet. Ze legt een stapeltje voor zich op tafel, een chaotisch stapeltje spulletjes zoals dat bij haar in huis veel voorkomt, met briefjes, enveloppen, foto's, tijdschriften, ergens uitgescheurde losse pagina's of `belangrijke' artikelen. ,,Moet je nou zien, er zit zelfs een bierviltje tussen, er staat nog iets op ook'', zegt ze, zelf verbaasd. ,,En kijk, er valt een fotolijstje tussenuit!''

Het heeft wel iets van een therapeutische gespreksgroep, deze volgeboekte workshop `de optimale werkplek' aan de Amsterdamse Volksuniversiteit. Twintig vrouwen en mannen, van jong tot oud, hebben op een vroege zaterdagochtend akelig koud, nat weer getrotseerd om te leren hoe ze hun werkomgeving, maar ook hun huis en huishouden, voortaan geordend kunnen houden. De deelnemers biechten beschroomd aan elkaar op welke vormen hun eigen wanorde aanneemt; ze hebben allemaal van huis iets meegenomen dat aangeeft hoe erg het is. Maar hun schaamte blijkt niet nodig: ze stuiten tot hun opluchting op louter herkenning en begrip bij de medecursisten.

En bij `professional organizer' Saskia Zonderland, de cursusleidster. ,,Herkennen jullie dat?'' vraagt zij. ,,Dat als je opruimt, het even wat rustiger wordt in je hoofd? Dáár willen we naartoe.'' En ze begint stap voor stap in kaart te brengen wat de deelnemers allemaal voor spullen in huis hebben, hoe ze kunnen beslissen wat daarvan bewaard moet worden, en hoe dat bewaren vervolgens het beste kan. Als iemand verzucht dat ze graag een zojuist vertelde anekdote wil bewaren, maar wáár, schrijft Zonderland die even op het bord, tussen de verzekeringspapieren en de vakantiefoto's. En een deelnemer die nog enige weerstand toont tegen de dreigende regelmaat, waarschuwt ze: ,,Verwar creativiteit niet met chaos. Als je weet waar je inspiratiebronnen zich precies bevinden, kun je ze ook beter gebruiken.''

Opruimen, knikken de deelnemers elkaar toe, kóst geen tijd: het levert tijd op.

WAT BETERS TE DOEN

Orde en netheid hebben lang met een imagoprobleem gekampt. Bekrompen was het, om daar veel aandacht aan te besteden. Ouderwets. Welke vader legt zijn kroost nog de geneugten uit van een overzichtelijke ordner, waarin garantiebewijzen, belastingpapieren en al dan niet betaalde rekeningen elk hun eigen van tabblad voorziene vakje hebben? Welke moeder verklapt haar kinderen nog haar persoonlijke systeem om de leegrakende voorraadkast en de wekelijkse boodschappenrondes op dynamische wijze op elkaar te laten aansluiten? Zelfs de minst glimmende, meest grijze damesbladen bevatten geen tips meer voor een opgeruimde hal, zo een waar de schoenen uit het zicht zijn en de sleutels aan een rekje naast de overzichtelijke kapstok hangen. Een mens heeft wel wat beters te doen, en dus houden die bladen zich, net als de dames zelf, liever bezig met de nieuwste boeken en films, de nieuwste vakanties en wandelgebieden, de nieuwste diëten en orgasmes, en de nieuwste dringend aan te schaffen spullen waar thuis eigenlijk helemaal geen plek meer voor is.

Maar mét de revival van de jaren vijftig en zeventig komt ook het opruimen ons leven weer binnen. Deels in een modern, spiritueel jasje: dan is rustig de tijd nemen voor het opruimen van je huis ineens harstikke zen. En deels gewoon uit praktische noodzaak, omdat we altijd alles kwijt zijn en de boel thuis dichtgroeit. ,,Mensen hebben door de welvaart veel spullen gekregen'', verklaart Saskia Zonderland een dag na de workshop door de telefoon. ,,En er zijn steeds meer tweeverdieners, die er ook steeds meer taken bij krijgen. De mensen willen alles en ze hebben steeds minder tijd. Er komen zoveel impulsen op ons af en we kunnen het ons op een gegeven moment niet meer permitteren om de dingen maar te laten lopen zoals ze lopen. Iedereen heeft behoefte aan structuur en overzicht.''

Gelukkig is ook organiseren en opruimen tegenwoordig als dienst te koop. Bedrijven en particulieren kunnen professional organizers, zoals Zonderland, inhuren om orde op zaken te komen stellen. ,,Vertalen van de functienaam professional organizer is lastig'', zegt Zonderland. ,,Organizen staat niet voor `opruimen' maar voor `organiseren, structuur aanbrengen'. Daardoor ontstaat overzicht, mensen krijgen weer ruimte, letterlijk maar vooral figuurlijk. We geven dus geen vis, we leren anderen te vissen.''

OMKOMEN IN DE ROTZOOI

In Groot-Brittannië is de beroepsgroep bekend geworden door het BBC-programma Life Laundry, vorig jaar ook op RTL4 te zien, waarin mensen die het gevoel hadden dat ze omkomen in hun eigen rotzooi, uit de problemen werden geholpen – een aanpak waar Zonderland en haar collega-organizers overigens van gruwden: ,,Geen enkel leereffect''. Maar in feite is het professioneel organiseren afkomstig uit de Verenigde Staten, waar al in 1985 de National Association of Professional Organizers (NAPO) werd opgericht, momenteel met 2.200 leden in negen landen. Nederland kent sinds kort ook een beroepsvereniging van professional organizers, de NBPO. Die is ontstaan uit twee aparte verenigingen, een Nederlandse en een Europese, die beide zijn opgericht door Anne-Lies van Overbeek, directeur van The Get Organized Company, en vervolgens weer gefuseerd.

De nieuwe NBPO heeft ,,een rommelige tijd achter de rug'', vertelt Zonderland, maar gaat het nu echt professioneel aanpakken. Voor het grote publiek werd bijvoorbeeld vorige week de eerste Nationale Organizing Dag gehouden. In boekwinkels in acht steden stonden professional organizers, die mensen vertelden over hun vak. Verder geeft de NBPO lezingen en cursussen voor (aspirant)lid-organizers, en zijn er plannen voor afspraken over kwaliteit en tarieven. Dat is nu allemaal nogal ondoorzichtig. Saskia Zonderland rekent particulieren 240 euro per halve dag (exclusief BTW en reiskosten) en bedrijven 400 euro, maar andere organizers kunnen duurder of goedkoper zijn. Van Overbeek van The Get Organized Company wil haar tarieven niet openbaar maken; potentiële cliënten kunnen opbellen, waarna een kennismakingsgeprek en een offerte volgen.

De NBPO heeft momenteel ongeveer 60 leden, aldus Zonderland, maar er zijn in Nederland waarschijnlijk nog veel meer organizers actief die geen lid zijn van de vereniging. Binnen de NBPO is bekend welke eigen specialismen de organizers hebben. Zelf heeft Zonderland veel ervaring met het organiseren van de administratie bij bedrijven en particulieren. ,,Maar als ik denk dat dat nodig is, kan ik iemand anders aanbevelen, bijvoorbeeld een interieurarchitect uit mijn netwerk buiten de NBPO, of een andere organizer met ervaring op het gebied van bijvoorbeeld de gezondheidszorg.''

Dat laatste is vaak handig. Mensen schakelen bijvoorbeeld nogal eens een organizer in als ze overspannen zijn geraakt, als ze hun huis en hun leven hebben laten versloffen en de boel weer op orde proberen te krijgen. ,,Soms staat de kerstboom van een half jaar geleden nog in de woonkamer'', zegt Van Overbeek. ,,Of er staat zeseneenhalve meter kranten, dat gaat iemand echt niet meer lezen. Dan durft zo iemand ook geen mensen meer over de vloer te vragen, dan zegt zo iemand tegen ons: ik wil weer een sociaal leven. Vaak is het een kreet van hulp die je over je heen krijgt. Het is een boeiend vak, je moet echt van mensen kunnen houden. Het is topsport, wat wij bedrijven.''

HEEL DUUR

Trudy Tiedink (56) uit Ede riep begin dit jaar de hulp van The Get Organized Company in, nadat ze persoonlijk een moeilijke tijd had gehad. ,,Mijn geest was niet op orde, ik had tijdgebrek in verband met verschillende banen, en ik dacht: eerst moet mijn huis op orde. Ik heb een eenpersoonshuishouden, maar ik had het idee dat ik er de regie niet over had. Ik vond het een rotzooitje en ik kon niets afmaken. Het leek me een heerlijk idee dat iemand me bij de hand nam en me hielp met al die dingen waar je in je eentje altijd heel lang over moet twijfelen.''

Het was `heel duur', zegt Tiedink. ,,Maar ik kon het betalen. En het was het waard. Het luchtte enorm op en het was in één keer klaar, dat vond ik ook heel belangrijk. Ze heeft echt alles met me doorgenomen, alle kastjes en ook mijn kleren... de keuken vond ik denk ik het fijnst, ze deed alle wasmiddelen en poetsdoeken in mandjes die ze bij zich had.''

En versloft de boel dan niet heel snel weer? Tiedink verwacht van niet. ,,Ik houd het nu netjes, ik heb overal een speciale plek voor. En dat is misschien ook een voordeel van dat het duur was: dit laat ik me niet nog eens gebeuren.''

Gelukkig maar, want Van Overbeek komt in principe nooit bij een klant terug, zegt ze. ,,Het wordt iets van hun, ze hebben mij niet meer nodig. The Get Organized Thuis Training – `training' ook met een hoofdletter, het is een beschermde term – is een volledig plaatje. Aan het eind vragen we de mensen ook of ze een testament hebben. Samen met de klant brengen we structuur aan. Mensen krijgen inzicht en wij begeleiden dat. Het is een bijzonder proces.''

En is de boel voor eens en voor altijd op orde, als je een organizer over de vloer hebt gehad? Saskia Zonderland: ,,Zo gestructureerd en netjes als het is wanneer ik wegga, blijft het niet. Zodra het echte leven weer begint, vormt zich een nieuw evenwicht in de omgang met de spullen. Maar dat ligt meestal dichter bij het hoogtepunt dan bij het dieptepunt. En waar ga jij die anekdote nou bewaren?'' vraagt ze op de valreep aan de betreffende deelneemster aan de workshop.

Die verzint heel snel een speciaal mapje op de computer.

Saskia Zonderland:

www.saskiazonderland.nl, 020 6761326

The Get Organized Company:

www.getorganized.nl, 030 6881061

Nederlandse Beroepsvereniging

van Professional Organizers:

www.nbpo.nl, 06 25045014