Ayrton Senna

Op 1 mei 1994 crashte Ayrton Senna op het circuit van Imola. Dit weekeinde wordt hij postuum geëerd. Veel van wat `de rechtervoet van God' heeft nagelaten, blijkt springlevend te zijn. Het lijkt wel alsof hij nooit is weggeweest.

Woensdagavond begon het al: de Braziliaanse wereldkampioenen van 1994 voetbalden tegen de F1-ploeg van Schumacher, voor zesduizend toeschouwers. Die dag lagen ook de eerste bosjes bloemen in de dodelijke Tamburello-bocht waar Ayrton zo smartelijk verongelukte. Op een tentoonstelling in Imola staan dezer dagen alle auto's geparkeerd waarin Senna ooit reed. En natuurlijk wordt er op 1 mei een heilige mis opgedragen ter nagedachtenis van de Braziliaanse wereldkampioen.

Ayrton Senna: mythe bij het leven, mythe in de dood.

De verering is tijdloos. Vier jaar na zijn dood verkocht het Londense veilinghuis Sotheby een helm van de betreurde F1-coureur voor 310.000 euro. Het stuur waarmee hij in 1988 de Grand Prix in Japan won, ging onder de hamer voor 40.000 euro, net als de handschoenen waarmee hij in 1993 voor de zesde keer zegevierde in Monaco. In 2003 bracht de merchandising van het fameuze Senna-logo nog altijd 2,7 miljoen euro op. Een Japanner heeft niet zo lang geleden tevergeefs tien miljoen dollar geboden voor de helm die Ayrton Senna droeg toen hij in Imola om het leven kwam. Binnenkort komt er een Senna-helikopter. Sinds zijn overlijden dragen tienduizenden, pas geboren kinderen, wereldwijd, zijn naam: Ayrton of Senna.

Het zal Jeroen Blijlevens niet overkomen en zelfs Armando Diego heeft nooit de orgie ontketend van ontleende autoriteit die Senna tien jaar na zijn dood nog steeds voor het oprapen heeft. Wat is het geheim van eeuwigheid van de F1-god? Zelfs in Limburg zijn geen ouders meer te vinden die hun kind nog willen dopen in de naam van Joop Zoetemelk. Of van Johan Cruijff.

Maar Ayrton gaat er nog steeds als koek in op de doop- en geboorteregisters. Zelfs in Friesland en in Drenthe waar de gemiddelde mobiliteit niet veel hoger ligt dan de karrensporen van een huifkar. Ayrton Senna straalt alom, postuum, door alle vergetelheid en vergeefsheid heen. Bijna als een fluorescerend bidprentje.

Wat het is, weet ik niet, maar ik ben zelf ook van Ayrton blijven houden. Niet in aanbidding, wel in extreme bewondering. Zoals hij zijn gestroomlijnde bolide door de bochten stuurde, buiten de motor om zijn eigen snelheid ontwikkelde, de zwaartekracht in verachting te lijf ging, ik heb het Michael Schumacher nog altijd niet zien doen. En hij wordt toch ook gerekend tot de allergrootsten van het circuit. Senna was de Pelé van de Formule 1, Schumacher is meer het neefje van Beckenbauer.

Volksstammen worden niet verliefd op techniek, op tactiek of op handigheid. De mens eerst! Nou, daar had Ayrton Senna geen moeite mee. Juist niet omdat hij zich nooit in pole-position van charisma, merchandising en andere suspecte varianten van zieleroerselen heeft begeven. Hij was een met zijn gaspedaal, niet met culturele of triviale randverschijnselen. Anders dan bij David Beckham heeft nooit iemand De F1-maestro met een kammetje door zijn haar zien gaan, laat staan dat hij er een Japanse kapper op nahield. Een schaterende Senna? Dat was even ver weg als de gedachte aan de paus die een poging onderneemt om te pijpen in Yab Yum.

Ayrton Senna was doods in de overwinning en de glorie. Meer Mona Lisa dan Katja Schuurman, en daarom ook meer mysterie. Hij had een tuberculose-blik, immer vermoeide mondhoeken, ogen die droog konden huilen, woorden die nooit in de overtreffende trap zijn uitgesproken. Glaciaal van geluk en verdriet. Het masker Ayrton Senna. Dan is er ruimte voor verbeelding en verlangen en, meer nog, voor persoonsvervaging. De racer bij de gratie Gods stuntelde zich ook maar door het leven heen, die paradox heeft geleid tot een reservoir van vertedering.

Naar beweerd wordt is zijn grafsteen in opdracht gestolen voor een miljoen dollar. Ik heb genoeg aan zijn foto, aan zijn enigma, aan zijn zus Vivianne die, helaas, van zichzelf ook een doodsprentje heeft gemaakt. Want de dood is tegenwoordig kassa. Verder doet het mij pijn dat een andere F1-coureur, de Oostenrijker Ratzenberger die in hetzelfde weekend, tien jaar geleden, in Imola crashte, morgen geen bloemetje te wachten staat. Ayrton Senna zou dat anders hebben geregeld.