Oud

In het winkeltje van een verzorgingshuis hoorde ik laatst een bewoonster naar `lijm' vragen. Lijm? Ja, lijm ,,om thuis iets mee te plakken''.

Het is waar dat lijm daar bij uitstek voor geschikt is. De pech voor de bewoonster was alleen dat ze in zo'n winkeltje maar een bescheiden assortiment hebben. En lijm hoorde daar niet bij. Paraplu's, paperclips, kammen en sokken trouwens ook niet.

Het was jammer voor deze bewoonster, want ze was al te slecht ter been om die lijm buiten het verzorgingshuis te kunnen kopen. ,,Informeert u maar eens bij de receptie'', zei de juffrouw van de winkel, maar het was niet waarschijnlijk dat ze haar daar wél konden helpen.

Wat deze bewoonster nodig had, was iemand die even een boodschapje voor haar kon doen. Die was er op dat moment niet. Veel kinderen doen wat ze kunnen, maar ze zijn niet altijd beschikbaar.

Ik moest aan dit voorval denken toen ik zondagavond de aangrijpende thema-avond Wat doen wij met onze ouders van de VPRO-tv zag. Ja, ze kunnen het nog bij de VPRO!

Die avond woelde nogal wat in mij los, omdat ik het net allemaal achter de rug had: de lijdensweg van twee ouders die geleidelijk bezweken onder de mokerslagen van Vadertje Tijd. Ze werden ouder dan tachtig, maar vraag niet hoe. Mijn moeder loste op in de nevelen van de dementie, mijn vader eindigde in een depressieve apathie die hem veel te vroeg aan zijn bed kluisterde.

De pil van Huib Drion was wel iets voor hen geweest. Nog beter zou de dood van Huib Drion zijn geweest: snel, geruisloos, als een bekwame dief in de nacht.

Wat ik zo goed herkende in de verhalen van al die (vaak al behoorlijke oude) kinderen op deze VPRO-avond, was de mengeling van bekommernis, ergernis en gelatenheid waarmee ze met hun ouders omgingen. Ze waren oprecht begaan met het lot van hun ouders, maar tegelijkertijd voelden ze zich lijdend voorwerp van een zekere morele chantage: jij hebt maar voor mij te zorgen, zoals ik ook voor jou gezorgd heb.

Dat gevoel wordt versterkt door het groeiende, op het laatst plaatijzeren egocentrisme van veel ouders. Ze vinden het vanzelfsprekend dat iedereen altijd voor hen klaarstaat. Wordt het niet tijd om naar een verzorgingshuis te gaan, pa, want je kunt toch niet zo langer doorgaan met ma? Een verzorgingshuis? Ik moet er niet aan denken! Ik red me wel!

Maar pa redt zich helemaal niet, als de kinderen niet uitkijken eet hij beschimmeld voedsel en laat hij zijn demente vrouw over straat dolen.

Luisterend naar al die verhalen bij de VPRO dacht ik: dat zal mij niet overkomen, ,,ik zal mijn kinderen zo min mogelijk tot last zijn''. Dat had ik ook al vaak genoeg gedacht toen ik, samen met andere familieleden, mijn ouders naar hun einde begeleidde. Maar het is een illusie, moet ik vrezen. De kans is veel groter dat je ook zelf een ouder wordt met weinig oog voor de druk waaronder je kinderen leven.

,,Ik vertrouw erop dat ze me niet in een verpleeghuis zullen stoppen'', hoorde ik Cri Stellweg over de hoofden van de documentairemakers tegen haar kinderen zeggen. Jawel, maar mogen die kinderen daar ook nog een stem in hebben?