Nota kabinet: wateren pas in 2027 schoon

De meeste Nederlandse wateren zullen niet in 2015 maar pas in 2027 schoon zijn. Het kabinet streeft naar een ,,pragmatische uitvoering'' van de Europese Kaderrichtlijn Water.

Ook wil het kabinet veelvuldig afwijken van de door Europa gewenste `goede kwaliteit' van Europese wateren in 2015. Dit staat in een nota die het kabinet vandaag heeft vastgesteld en die binnenkort naar de Tweede Kamer wordt gestuurd.

Onlangs ontstond grote ongerustheid bij beleidsmakers van het ministerie van LNV en boeren over de effecten van de implementatie van de vier jaar geleden vastgestelde Europese richtlijn. Een onderzoek van Alterra en het Landbouw Economisch Instituut (LEI) wees uit dat nog maar eenderde van het huidige landbouwareaal over zou kunnen blijven als Nederland zelfs maar de minimale normen zou willen halen.

Zo ver hoeft het echter niet te komen, stelt het kabinet. Nederland staat weliswaar voor een ,,forse extra opgave'' om de kwaliteit van het water te verbeteren, maar denkt daar langer over te mogen doen en bovendien lagere doelen te kunnen vaststellen. Voor het uitstel van het behalen van doelen is geen toestemming van de Europese Commissie nodig, stelt het kabinet. Wel zou de commissie Nederland voor de rechter kunnen dagen als het zich te gemakkelijk van de verplichtingen af maakt.

Staatssecretaris Melanie Schultz (Verkeer en Waterstaat): ,,Er is discussie of de richtlijn een inspanningsverplichting inhoudt of een resultaatsverplichting. De doelen moeten wel haalbaar zijn. Zo hebben wij schadelijke stoffen verboden die werden gebruikt in de scheepsbouw. Het effect van zo'n verbod doet zich pas na een jaar of twintig voor.''

Nederland wil de komende tijd in Brussel wel in continu overleg blijven over het stellen van lagere doelen. Een van de argumenten daarvoor is dat Nederland vrijwel geen ,,natuurlijke wateren'' kent die aan een zeer hoge kwaliteit moeten voldoen. Schultz: ,,In Zweden kun je nog tweehonderd kilometer door bossen rijden om aan te komen bij een onberoerd meertje. Hier hebben we zulke wateren bijna niet. Zelfs de prachtige Oostvaardersplassen zijn geen natuurlijk water.'' Ook de bescherming tegen hoogwater maakt het halen van de ecologische doelen niet goed mogelijk. De veiligheid blijft voorop staan, aldus het kabinet.

Nederland neemt een speciale positie in omdat er vervuiling vanuit het buitenland via de grote rivieren binnenstroomt. Schultz: ,,Wij zijn het putje van Europa.''

Het bereiken in 2015 van de kaderrichtlijndoelen is onbetaalbaar, denkt het kabinet, en zou te grote maatschappelijke gevolgen hebben. Ook de minder ambitieuze doelen kosten al veel. Zo zal er veel geld gaan naar het afkoppelen van afwateringssystemen van de riolen, verbetering van de zuiveringsinstallaties en saneren van riooloverstorten.

De voorkeur van het kabinet, en ook van Europa, is om de kosten te verhalen op de vervuiler. Het bestrijden van vervuiling aan de bron heeft de voorkeur boven zuivering achteraf. ,,Maar we kunnen niet alles verbieden'', zegt Schultz.

Als voordeel van de richtlijn ziet het kabinet de stroomgebiedbenadering. Alle landen in Europa moeten plannen maken voor hun rivieren die zich moeten uitstrekken over de landsgrenzen. ,,Wanneer maatregelen in bovenstrooms gelegen lidstaten onvoldoende zijn, zal Nederland dat niet door aanvullende maatregelen compenseren'', aldus het kabinet.