Mistige werkelijkheid in zwijgende dictatuur

Sturing en dosering van het nieuws is eigen aan het regime in Noord-Korea. Daarom zijn de feiten over de treinexplosie moeilijk te achterhalen.

De regering in Noord-Korea hult zich in stilzwijgen over de treinexplosie in het land. Toch meent de Zuid-Koreaanse regering dat het gewoon een ongeluk is, en geen daad van verzet tegen het regime. Deze constatering verbaast niet. Er is geen voorbeeld bekend van georganiseerd, gewapend verzet tegen het Noord-Koreaanse regime. Ongenoegen openbaart zich alleen via een vlucht naar China. Op basis van getuigenissen van vluchtelingen wordt geschat dat zeker honderdduizend ontevredenen in Noord-Korea zuchten achter het prikkeldraad van kampen.

De belangrijkste reden voor de afwezigheid van georganiseerd verzet tegen de dictatuur is de strikte controle op de bevolking. Een Noord-Koreaanse vluchteling zei onlangs in Seoul: de militaire dictatuur die Zuid-Korea in het verleden kende, was kinderspel vergeleken bij de dictatuur in het noorden. Specialisten hangen een vergelijkbare visie aan. ,,Noord-Korea verschilt ten minste op één belangrijk punt met de voormalige Sovjet-Unie en Oost-Europa: de grotere sociale controle die de regering over de bevolking uitoefent verhindert de vorming van georganiseerde verzetsgroepen'', schrijven Kongdan Oh en Ralph Hassig in North Korea through the Looking Glass.

Deze controle is merkbaar in de zwijgzaamheid. Niet alleen over de ramp die nu heeft plaatsgehad. Sturing en dosering van het nieuws is kenmerkend voor het Noord-Koreaanse bewind. Zo berichtte de Noord-Koreaanse televisie pas over het bezoek van leider Kim Jong-il aan China eerder deze week nadat Kim gisteren weer thuisgekomen was. Tot die tijd erkende ook de Chinese regering niet publiekelijk dat Kim op bezoek was. Zodoende hielden buitenlandse media in Peking zich bezig met het achterna jagen van een reeks geblindeerde, zwarte limousines in de hoop een glimp van Kim Jong-il op te kunnen vangen. Nadat Kim het land had verlaten bracht China pas beelden naar buiten van Kim en zijn omhelzingen met de Chinese leiders.

De situatie in Noord-Korea verschilt in grote mate van het voormalige Oost-Duitsland, waar de bevolking via de televisie kennis nam van het luxe leven in de Bondsrepubliek. Ook konden Duitsers gewoon op bezoek bij hun familie aan de andere kant van de grens. Tussen Noord- en Zuid-Korea bestaat dergelijke uitwisseling niet. De grens is potdicht. De Zuid-Koreaanse regering probeert deze barrière te slechten via economische samenwerking en uitwisseling van, bijvoorbeeld, sporters. Activisten in Zuid-Korea zoeken naar provocerende methodes om informatie over de buitenwereld in het noorden te verspreiden.

[vervolg EXPLOSIE: pagina 4]

EXPLOSIE

Leider identificeert zich met strijd vader

[vervolg van pagina 1]

Onlangs begonnen Noord-Koreaanse vluchtelingen die nu in het zuiden wonen met radio-uitzendingen gericht op Noord-Korea via het internet. Er zijn internetaansluitingen in het noorden, ook al zal het aantal laag zijn.

Er is meer diversiteit aan meningen geweest in Noord-Korea, zeker in de beginperiode van het regime direct na 1945. De jonge leider Kim Il-sung consolideerde zijn macht door alle concurrenten weg te zuiveren. Hij vertrouwde uitsluitend op de kameraden die vóór 1945 aan zijn zijde tegen de Japanse overheersing hadden gevochten. Na het overleden van Kim Il-sung in 1994 heeft diens zoon Kim Jong-il zonder merkbare problemen de macht overgenomen.

Slechts één opvallende overloper ontsierde deze machtswisseling. Partijsecretaris Hwang Jang-yop vluchtte in 1997 de Zuid-Koreaanse ambassade in Peking binnen en woont nu in Zuid-Korea. Al rond 1970 was Hwang één van ,,niet meer dan twee topfunctionarissen in de partij die konden claimen enige tijd in een intellectuele omgeving te hebben gewerkt'', schrijft Adrian Buzo in The Making of Modern Korea. Vader en zoon Kim hebben niets op met intellectuelen die vragen stellen.

Kim Il-sung kon onder de bevolking rekenen op steun, schrijven Oh en Hassig, omdat hij voor vrijheid tegen de Japanners had gevochten en het land opnieuw had opgebouwd. Kim Jong-il kan daar niet op bogen, en probeert zich in de propaganda vooral te identificeren met de strijd van zijn vader. De vraag is of dit beroep op het verleden voldoende compensatie is voor de verslechtering van de economie en voedselvoorziening van het laatste decennium. Vooral na de voedselnood midden jaren negentig is de vluchtelingenstroom naar China goed op gang gekomen.