`Fietsen zijn te goedkoop in Nederland'

De drie grootste fietsenfabrikanten van Nederland kregen gisteren hoge boetes voor het maken van prijsafspraken van kartelautoriteit NMa. Betalen we in Nederland te veel voor onze fietsen? `Onzin', zegt de marktleider.

Betrapt. In het Postiljon Hotel te Zwolle. Daar kwamen de drie grootste fietsenfabrikanten van Nederland in juni 2000 bij elkaar. Volgens de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) om gezamenlijk de prijzen voor fietsen in Nederland te verhogen. Dat kwam de drie bedrijven, die samen 70 á 80 procent van de markt in handen hebben, gisteren op hoge boetes te staan. Volgens de NMa zijn de afspraken, die de onderlinge concurrentie beperken, nadelig voor de consumenten. Met andere woorden: wij betalen al jaren teveel voor een nieuwe fiets.

,,Onzin'', zegt de algemeen directeur Klaas Dantuma van Gazelle. Het in Dieren gevestigde bedrijf kreeg gisteren de hoogste boete opgelegd, met 12,9 miljoen euro. Hij is ,,ontzettend gepikeerd'' te zijn door de beslissing. De concurrenten Giant en Accell delen zijn verontwaardiging. Volgens Dantuma is er een onschuldige verklaring waarom de drie grootste fabrikanten in september 2000 tegelijkertijd hun prijzen verhoogden. ,,De gelijktijdigheid komt door het seizoen''.

In september komen alle fabrikanten met hun nieuwe modellen, brochures en adviesprijzen. En de verhoging komt doordat alle fabrikanten met dezelfde kostenstijgingen geconfronteerd werden. ,,80 procent van de kostprijs van een fiets is onderdelen, en die komen grotendeels uit het buitenland'', zegt Dantuma. Hij betaalt de Chinezen en Taiwanezen in dollars, en het Japanse Shimano, een van de grootste leveranciers van fietsonderdelen, in yen. In 2000 waren de koersen van de dollar en de yen sterk gestegen. ,,Dus wij moesten ook omhoog met onze prijzen'', zegt Dantuma. Hij geeft onomwonden toe dat ze bij elkaar zijn geweest om daarover te spreken, maar zegt dat alle fabrikanten hun eigen prijzen vaststellen. ,,We komen elkaar wel vaker tegen. Op tentoonstellingen, binnen brancheorganisaties''.

De NMa liet gisteren weten het aannemelijk te vinden dat de fabrikanten ook zonder overleg hun prijzen zouden hebben verhoogd. Maar ze hadden er niet over mogen praten. De mededingingswet, waarop de NMa-boetes gebaseerd zijn, verbiedt concurrenten met elkaar te bespreken hoe zij met kostenstijgingen omgaan, ook al worden er geen keiharde afspraken gemaakt. De wet verbiedt niet alleen afspraken, maar ook ,,onderling afgestemde feitelijke gedragingen''.

Door informatie uit te wisselen over het eigen gedrag, zoals de fietsenfabrikanten in het Postiljon Hotel hebben gedaan, kunnen de concurrenten toch elkaars prijzen volgen. Dat geldt vooral in markten met weinig aanbieders. Een belangrijk bezwaar van de NMa, die verder niet gedetailleerd wil in gaan op de zaak, is dat de concurrentie op deze markten toch al zwak is, gezien het relatief kleine aanbieders. Concurrenten hebben vaak al de neiging om elkaars prijzen te blijven volgen, omdat niemand veel te winnen heeft bij een prijsoorlog.

Dat `volgen' is op zichzelf niet verboden, maar informatie-uitwisseling tussen fabrikanten wordt dan al snel gezien als een verboden opzetje om het gedrag op elkaar af te kunnen stemmen. Een vergelijkbare zaak speelde een aantal jaren geleden op de benzinemarkt: concurrenten van Shell bleken het prijsbeleid van de grootste aanbieder nauwgezet te volgen, maar het bestaan van echte prijsafspraken is nooit gebleken.

Van prijsopdrijving is geen sprake zegt een man uit de praktijk. Rinus Bon uit Kudelstaart, bekend van www.fietsenvoorweinig.nl. ,,Fietsen in Nederland zijn te goedkoop'' zegt de Noord-Hollandse fietsenmaker in een reactie.

Een opmerkelijke uitspraak uit de mond van een van de prijsbrekers die voor de modellen van het vorige jaar de adviesprijs van de fabrikant negeert en kortingen geeft van vaak meer dan 100 euro. ,,Mijn collega's zijn daar ook niet altijd blij mee'' zegt hij. ,,Als je ziet hoeveel techniek er in die fietsen gaat zitten, is de prijs die je betaalt laag.'' Volgens hem hebben de grootste Nederlandse fabrikanten een product dat de consument zoekt. De goedkopere fietsen die uit het buitenland komen noemt hij `nutteloos'. ,,Dat zijn wegwerpfietsen. In Nederland worden fietsen veel gebruikt, en mensen willen kwaliteit. Daar betaal je voor.''

Volgens Gazelle-directeur Dantuma is de concurrentie op de fietsenmarkt erg groot. ,,Als u de naam van onze voornaamste concurrent Batavus [een merk van fabrikant Accell] noemt, dan spuiten de ogen van onze medewerkers hier vuur. Wij zijn wel degelijk bezig marktaandeel van elkaar af te snoepen.'' Uit het rapport van de NMa, dat nog niet openbaar is, blijkt volgens Dantuma dat het marktaandeel van Gazelle de afgelopen jaren sterk is gestegen. ,,Er is dus geen sprake van een onbewegelijke markt.'' Volgens Dantuma zijn er ook genoeg fietsen uit andere prijsklassen op de markt. Hij noemt als voorbeeld de goedkope fietsen die bij supermarkten en warenhuizen worden verkocht. ,,De consument heeft de keuze. Die kan kopen waar hij wil. Maar ze blijven bij de vakhandel komen. Daar krijgt de consument nog service, en daar heeft hij geld voor over.''