Doorgang kabinetsplannen selectie studenten

De kabinetsplannen voor selectie van eerstejaarsstudenten en variabel collegegeld zullen worden uitgevoerd conform het regeerakkoord van het kabinet Balkenende I.

Dit betekent dat deze nieuwe maatregelen alleen kunnen worden toegepast bij ,,specifieke opleidingen met een erkende evidente meerwaarde''. De criteria hiervoor moeten nog worden bepaald. Universiteiten en hogescholen kunnen in dat geval toetsen afnemen om studenten te selecteren, en dure topstudies aanbieden tegen een verhoogd collegegeld.

Dat zei staatssecretaris Nijs (Onderwijs, VVD) gisteren in een onverwacht vervolg van het debat met de Tweede Kamer over haar plannen voor het hoger onderwijs (HOOP 2004). Het CDA had gevraagd om heropening van het debat, omdat men de plannen van Nijs wilde toetsen aan het regeerakkoord. Om die reden was stemming over een motie van PvdA-Kamerlid Tichelaar uitgesteld. Deze motie, die een sleutelrol is gaan spelen in het Kamerdebat, ondersteunt de plannen van Nijs en kan rekenen op een Kamermeerderheid. Ook het CDA gaat nu akkoord met de plannen van Nijs.

Dankzij de steun van oppositiepartij PvdA kan Nijs een stap verder gaan dan zij eigenlijk van plan was. Mocht de Kamer de motie-Tichelaar volgende week inderdaad aannemen, dan zal Nijs niet alleen beginnen met experimenten met selectie aan de poort en gedifferentieerd collegegeld, ze zal tegelijk beginnen met het wettelijke traject om deze maatregelen definitief mogelijk te maken. De termijn waarop dit gebeurt is onduidelijk, de motie-Tichelaar spreekt van een `stappenplan'.

De motie-Tichelaar wordt gesteund door PvdA, VVD en LPF. Voorwaarde voor deze partijen is dat er voorafgaand aan het introduceren van ongelijkheid in het hoger onderwijs een nieuw studiefinancieringsstelsel komt. In de motie staat niet expliciet dat dit nieuwe stelsel de toegankelijkheid van het onderwijs moet waarborgen, maar zo is het wel bedoeld. CDA en D66 willen alleen experimenteren met de maatregelen in de masterfase, niet aan het begin van de studie.

Op verzoek van Kamerlid Joldersma (CDA) ging Nijs in op het begrip `erkende evidente meerwaarde', voorwaarde voor de nieuwe maatregelen. Volgens Nijs moet zo'n studie duidelijk iets extra's bieden en zich van andere studies op kwaliteit onderscheiden. Dat kan bijvoorbeeld door uitstekende studiebegeleiding, de kwaliteit van de docenten of een internationale oriëntatie. Het latere maatschappelijke profijt van een studie kan een criterium zijn om een verhoogd collegegeld te vragen, aldus Nijs. De beperking uit het regeerakkoord van Balkenende I heeft wellicht gevolgen voor de Universiteit Leiden, die voor een fors aantal studies selectie aan de poort wil gaan toepassen. Onduidelijk is nog of al deze studies beschikken over de vereiste meerwaarde.