`Te weinig Telegraaf-geluid'

De rijksbijdrage aan omroepen kan omlaag, denkt econoom S. Eijffinger. ,,Omroepen worden niet gestimuleerd hun eigen broek op te houden.''

Een omroeplidmaatschap van één euro. Dat moet ook voor de jongeren waar BNN zich op richt te betalen zijn, denkt Sylvester Eijffinger. De Tilburgse hoogleraar economie ontwikkelde voor het CDA een nieuwe visie op het omroepbestel. De kern van zijn rapport Afstemmen op het publiek is dat de macht over het bestel terug moet naar de afzonderlijke omroepen en hun leden. Die krijgen meer zeggenschap binnen hun omroep. En de hoeveelheid zendtijd wordt direct afhankelijk van de ledentallen.

,,Een soort permanente omroepverkiezing'', verduidelijkte CDA-fractieleider Verhagen gisteren. En hij voegde nog wat aanbevelingen toe aan het plan van Eijffinger. Want als de leden zo belangrijk worden, moet het lidmaatschap laagdrempeliger worden. Daarom moeten de kosten omlaag, naar één euro. Om te voorkomen dat leden voor een tv-gids kiezen en de omroep op de koop toe nemen, moeten de programmagegevens van de publieke omroep voor iedereen vrij beschikbaar worden. Ook andere partijen, zoals de Telegraaf, kunnen dan tv-gidsen met weekoverzichten uitgeven.

Het CDA-advies staat lijnrecht tegenover aanbevelingen van de commissie-Rinnooy Kan, die onlangs het advies uitbracht de macht van individuele omroepen in te perken. Omdat de omroepen nu onvoldoende samenwerken, moet het centrale bestuur van de omroep daarover meer te zeggen krijgen.

Het CDA-advies gaat juist uit van een vergroting van de macht van de individuele omroepen en de leden. Daarbij zou alleen nog een toezichthoudende rol zijn weggelegd voor de raad van bestuur van Publieke Omroep, het overkoepelende bestuursorgaan.

Het lijkt alsof u uw best gedaan hebt gedaan om lijnrecht tegenover Rinnooy Kan te komen staan?

,,De huidige situatie is niet langer houdbaar. De spagaat, dat omroepen moeten samenwerken én hun eigen identiteit moeten uitdragen, kan niet voortduren. Maar wat Rinnooy Kan wil, een centraal aangestuurde publieke omroep, betekent min of meer dat de omroepen worden opgeheven. Wij stellen, in de christen-democratische traditie, voor om de verantwoordelijkheid op het laagst mogelijke niveau te leggen.''

Hoe voorkomt u dat omroepen, als zij autonomer mogen werken, zich alleen inzetten voor hun eigen belang?

,,Dan kunnen de omroepen hun plek in het bestel uiteindelijk verliezen. De raad van bestuur moet daarover de staatssecretaris eens in de vijf jaar adviseren. Dat is nu ook al mogelijk. Daarnaast kunnen in ons plan de leden toezien op de programma's die hun omroep maakt. Nu is er te veel overlap en blijven sommige doelgroepen onbediend. Daarover is ook discussie in Hilversum. Het Telegraaf-geluid is er te weinig.''

U wilt ook dat omroepen meer mogelijkheden krijgen om geld te verdienen. Is de 700 miljoen die ze van de staat krijgen ontoereikend?

,,De regels zijn nu te knellend. Omroepen moeten giften kunnen ontvangen en de mogelijkheid krijgen samen te werken met andere partijen, bijvoorbeeld met kranten of op internet. Omroepen worden nu op geen enkele manier gestimuleerd om financieel hun eigen broek op te houden. Het CDA gaat uit van ieders eigen verantwoordelijkheid.''

Dit zullen de commerciële omroepen niet leuk vinden. Zij vinden nu al dat er concurrentievervalsing is.

,,Natuurlijk moet niet alles mogen, aan giften zou je een maximum moeten verbinden, ook om de onafhankelijkheid van de programmamakers te waarborgen. Maar wij zien omroepen als maatschappelijke ondernemingen. De extra inkomsten mogen natuurlijk alleen in programma's gestopt worden.''

Kan dan de rijksbijdrage omlaag?

,,Ja. Sowieso kun je je afvragen of er genoeg bezuinigd is. Als ik kijk hoe gelaten de bezuinigingen (van het kabinet Balkenende; 80 miljoen.) in Hilversum zijn ontvangen, denk ik: dan was het blijkbaar niet genoeg.''

Staatssecretaris Van der Laan (Cultuur, D66) is het eens met Rinnooy Kan. Wat is dan nog de haalbaarheid van uw plan?

,,De staatssecretaris heeft niet namens het kabinet gesproken en daarmee voor haar beurt. Hier ligt een plan dat in ieder geval steun heeft van één belangrijke regeringspartij, het CDA.''

U staat dus lijnrecht tegenover D66. Dat wordt een draak van een compromis.

,,Er is nog een partij in het kabinet. De VVD heeft bij mijn weten nog geen standpunt ingenomen.''

De VVD toont zich tot nu toe geen pleitbezorger van de omroepverenigingen.

,,De VVD zal nu moeten kiezen. Het wordt een interessante tijd.''