Rondtollende gympies

Zodra modeontwerpers als Alexander van Slobbe en Jil Sander zich met sportschoenen gaan bemoeien, is het met hun oorspronkelijke functie wel gedaan. Dat is eigenlijk een constante in de geschiedenis van de sneaker. Want als je de veters wegliet, net als de leden van rapgroep Run DMC die al in 1986 al hun schoenen bespraken in My Adidas, was hardlopen ook al niet meer vanzelfsprekend.

Die gewoonte stamt uit de gevangenis, waarbij veters en riemen worden afgenomen ter voorkoming van zelfmoord. Zo hangen er heel wat sociale en culturele connotaties aan de sneaker. Ooit een functionele `tennis- en gymnastiekschoen', zoals het heet in een bijna roerend filmfragment uit de Nederlandse Vredestein-fabriek, is het een hoogst modieus en verzamelwaardig geval geworden. Vooral in Japan zijn mannen (!) met 500 paar geen uitzondering. Al blijken die soms voor een speciaal sneakermagazine te schrijven, leren we uit de morgen uitgezonden documentaire Sneakers, van straat naar catwalk.

Sport, pop en gettoleven zijn bepalend geweest voor de sneakercultuur. Die eerste factor ligt voor de hand, maar naast basketballer Michael Jordan was het vooral het toch al sterk `subculturele' skateboarden, dat de sportschoenensector nieuwe impulsen gaf. Via de hiphop ontsteeg de sneaker het getto, waar het ding gold als goedkoop alternatief voor fatsoenlijk leren schoeisel. `Coolhunters', een soort trendwatchers, jagen op straat naar de nieuwste, soms eigenhandig vormgegeven trends, terwijl sportschoenfabrikanten als Van's en Converse het jeugdige publiek proberen te paaien met gesponsorde popfestivals.

Femke Wolting maakte een amusante film over deze subcultuur, die bovendien zo hip en flitsend is vormgegeven als het onderwerp toelaat: bepaalde beelden uit de vorige scène worden bevroren en in verknipte kaders gezet tot de volgende scène begint, en als een sneaker-expert het over bepaalde modellen heeft, tollen die vrolijk naast zijn hoofd in het rond. Het enige dat ontbreekt is de geur van een te lang gedragen sportschoen, iets waar ook de duurstbetaalde ontwerpers weinig aan kunnen veranderen.

Sneakers, van straat naar catwalk, VPRO, morgen, Ned.3, 21.00-22.00u.