`Politie heeft recht op eigen waarheid'

Een boek over het onderzoek naar de vuur- werkramp in Enschede heeft tot commotie geleid. De politie uit in het boek felle kritiek op de overheid.

Het Tolteam, het rechercheteam dat de Enschedese vuurwerkramp in 2000 heeft onderzocht, is de afgelopen jaren door advocaten én eigen rechercheurs veelvuldig bekritiseerd. De rijksrecherche onderzoekt momenteel zelfs of de politie strafbare feiten heeft gepleegd.

In het gisteren verschenen boek Op zoek naar de onderste steen, geschreven door politiemedewerker M. Bollen, lucht de Twentse politie haar hart. Rechercheurs verwijten de gemeente Enschede het onderzoek te hebben belemmerd. Rik de Boer, die vanaf het begin het onderzoeksteam heeft geleid, beschuldigt in het boek de verantwoordelijke ministeries van Defensie en VROM van ,,hufterig'' gedrag. De Tweede-Kamerfractie van GroenLinks wil minister Remkes (Binnenlandse Zaken) en minister Donner (Justitie) naar de Kamer roepen om opheldering te verschaffen over de beschuldigingen in het boek.

Enkele vragen aan Rik de Boer, leider van het Tolteam – zo genoemd omdat het bedrijf S.E. Fireworks gevestigd was aan de Tollensstraat in Enschede. Bij de ontploffing op 13 mei 2000 kwamen 22 mensen om het leven en raakten honderden omwonenden gewond.

Is dit de revanche van het Tolteam?

,,Nee, want het idee voor dit boek is al geboren voordat er sprake was van kritiek. Wij wilden aan de samenleving laten zien dat de politie met veel inzet en passie heeft gewerkt. Wij hebben alles uit de kast gehaald, hopelijk completeert dit het beeld van de slachtoffers.''

De slachtoffers krijgen nu van de politie te horen dat de overheid niet alleen medeschuldig is aan de oorzaak, maar ook het onderzoek heeft gedwarsboomd.

,,Dit boek moet niet als absolute waarheid worden opgevat. Bovendien is al uit het werk van de commissie-Oosting (die in 2000 de toedracht van de ramp onderzocht, red.) gebleken dat de overheid steken heeft laten vallen.''

Steken laten vallen is wat anders dan bewust belemmeren en traineren, zoals in het boek gesteld wordt.

,,Zo hebben verschillende rechercheurs dat beleefd. Voor mij staat persoonlijk niet vast dat de gemeente heeft tegengewerkt. Ik neem het mezelf achteraf alleen kwalijk dat we niet harder zijn opgetreden tegen de gemeente. Dan hadden we de beeldvorming dat de gemeente zaken heeft verborgen, kunnen voorkomen.''

Burgemeester Mans is niet blij met het boek, hij zegt dat de gemeente valselijk wordt beschuldigd.

,,Dat interesseert me niet zo. Het doel was om een document te maken waarin de beleving van politiemensen is vastgelegd. Het is een mengeling van waarheidsvinding en beleving. In die beleving is niet gestuurd. Wel is er gediscussieerd over feitelijke onjuistheden, maar dat is slechts enkele malen gebeurd. Als we een glad p.r.-verhaal hadden gemaakt, waren we ongeloofwaardig geworden.''

De advocaten van de beide directeuren en van André de Vries vinden dat u met dit boek de privacy van hun cliënten hebt aangetast.

,,Dat geloof ik niet. Wat er in de rechtszaal is gezegd over meneer De V., ook door advocaat Moszkowicz, ging veel verder.''

Met welk gevoel kijkt u zelf terug op het onderzoek?

,,Ik ben tevreden dat wij voor 90-95 procent erin geslaagd zijn de gang van zaken te reconstrueren. Dankzij ons werk zijn er ook nationaal en internationaal zaken in gang gezet, zoals het verplaatsen van vuurwerkbedrijven uit woonwijken. Wat bij mij en het team nog altijd pijn doet is dat we de oorzaak van het eerste vlammetje niet op hebben kunnen sporen. Maar als we ook maar één aanwijzing krijgen, pakken we het onderzoek direct weer op.''

Er loopt nog een onderzoek door de rijksrecherche naar de werkwijze van het Tolteam. Gaat dat uw humeur nog bederven?

,,Ik kijk vol vertrouwen naar de uitkomsten. Zeker, wij hebben fouten gemaakt, maar die staan in het proces-verbaal. In de rechtszaal zijn daar geen gaten in geschoten, ondanks de risicovolle manier van opsporing die we gebruikt hebben. Wij hebben niets te vrezen.''