`Onzekerheid zit niet in mijn aard'

Na de ineenstorting van de nieuwe economie hebben veel ondernemingen een andere bestuursvoorzitter gekregen. Wie zijn ze? Wat doen ze? Hoe denken ze? Deze week: Klaas Wagenaar van Getronics, opvolger van Peter van Voorst en Jan Docter, die een jaar geleden werden ontslagen.

Klaas Wagenaar (45), lang, slank, zonder das, komt tien minuten te laat de kamer binnenrennen. Hij gaat zitten zoals zijn voor-voor-voorganger Ton Risseeuw – die in 1999 wegging – het ook deed: alsof hij elk moment weer kan wegrennen. De omgeving is wel anders: toen een grauw kantoor op een industrieterrein, nu de Rembrandt Toren aan de Amstel.

U zat zelf in de diepste ellende bij Baan Company toen Getronics groeide en bloeide. Hoe keek u tegen Getronics aan?

,,Getronics was Hollands glorie en Ton Risseeuw een man die wist wat hij wilde, doelgericht, gedreven en niet bang. Zo kwam hij op mij over. Ik ken hem niet persoonlijk, dat is er niet van gekomen. Vorig jaar bezorgde hij mij een onplezierige verrassing door in te gaan op het verzoek van de bondholders om de leiding hier over te nemen als zij de meerderheid van de aandelen in handen zouden hebben.''

Hebt u het gevoel dat u nu op zijn plaats zit?

,,Daar had ik niet over nagedacht totdat ik dit boek las.'' Hij laat de drukproeven van het boek Ondernemingssucces zien, van marketingadviseur Andy Mosmans. ,,Hierin staat wat voor een doffe ellende het bij Getronics was met Cees van Luijk, en daarna met Peter van Voorst en Jan Docter. En toen kwam Klaas Wagenaar, eindelijk weer een type als Ton Risseeuw. Toen ik dat las begon ik me realiseren dat er overeenkomsten zijn tussen hem en mij. In stijl, in manier van opereren.''

Ton Risseeuw was nooit naar de Rembrandt Toren verhuisd.

,,Ton Risseeuw leidde Getronics vóór de overname van Wang. Getronics was toen nog een regionale speler. Nu zijn we een multinational. We zitten in dertig landen. Ik wilde een kantoor dat representatief is. Ik wilde door de verhuizing een andere sfeer creëren voor het corporate team. Het verleden is het verleden. Ik wil een nieuwe toekomst.''

Heeft de ondergang van Baan Company u onzeker gemaakt? U hebt voor zalen gestaan vol woedende aandeelhouders die hun geld kwijt waren.

,,Nee, niet onzeker. Onzekerheid zit niet in mijn aard. Maar ik heb er nog steeds een bepaald gevoel bij.''

Gêne?

,,Ja.''

Voelde u zich verantwoordelijk voor de ondergang?

,,Nee, want ik had er geen schuld aan. De neergang was al ingezet toen ik kwam, eind 1997. Maar ik kon hem niet keren en daar baalde ik van. Ik wilde aan de aandeelhouders uitleggen wat er gebeurd was. Niemand nam de moeite daar nog voor. Ik ben heel lang gebleven, tot er zicht op een uitweg kwam, in 2000.'' (Baan werd verkocht.)

U voelde zich mislukt?

,,Dat gaat me te ver. Ik was ontevreden. Niet voldaan.''

Na een paar jaar interim-werk werd u door Boer & Croon in contact gebracht met de commissarissen van Getronics die iemand zochten om dát bedrijf van de ondergang te redden. Is het zo gegaan?

,,Ik heb zelf het initiatief genomen. Ik had in de pers gelezen wat de plannen van het vorige bestuur waren, en ik dacht: dat kan niet waar zijn. Dat is níet de oplossing.''

Had u zelf aandelen Getronics?

,,Absoluut niet. Ik ben geen belegger. Ik ben er niet goed in en ik heb er geen tijd voor.''

Vanwaar dan die betrokkenheid?

,,Omdat Getronics Hollands glorie was. Ik dacht: er is een typisch bancaire oplossing gekozen waarbij de ene stakeholder een positie krijgt ten koste van een andere stakeholder. Versatel kon het zo doen, omdat het voor de klanten een veel anoniemer bedrijf is. Maar de waarde van Getronics zit in de relatie met de opdrachtgevers en de toeleveranciers, in de kennis en ervaring van de werknemers. Als je in zo'n onderneming een wig drijft tussen stakeholders, raak je alles kwijt. Dan loopt iedereen bij je weg.''

En u zei tegen Mijndert Ververs, toen nog de president-commissaris van Getronics, dat u wist wat er wel moest gebeuren?

,,Ja. Ik kwam bij hem binnen, jong, toen nog 44, en ik zei: ik heb een oplossing. Ik had een oplossing waar dat hele leger van adviseurs en bankiers alleen maar naar gekeken had. Het is mij een raadsel waarom ze er niet voor gekozen hadden, want het was heel simpel. Je verkoopt een goed renderend, maar relatief onbelangrijk onderdeel van je bedrijf – het salarisstrokenbedrijf dat nu Raet heet – en lost daarmee een deel van je schulden af.''

En Mijndert Ververs zei: gaat uw gang.

,,Ik kan heel overtuigend zijn.''

Hebt u nog kennisgemaakt met Peter van Voorst en Jan Docter?

,,Ik heb ze één keer ontmoet, op mijn eerste en hun laatste werkdag. Ik wil geen mening over hen hebben. Ik denk alleen: de crisis bij Getronics was voor hen te groot. Ze zaten al jaren in dat bedrijf en ze waren niet meegegroeid.''

Kónden ze wel groeien, naast Ton Risseeuw?

,,Daar wil ik ook geen mening over hebben. Ik

wil wel zeggen dat je in de wereld niet zoveel crisisbestrijders hebt. Niet iedereen hoeft dat te kunnen.''

Waarom kunt u het wel?

,,Omdat ik veel ervaring heb opgebouwd. Vóór Baan had ik al bij Cap Gemini problemen opgelost, daarna bij nog drie, vier bedrijven. En na Baan weer bij een paar bedrijven. Je moet precies weten wat je wilt, en daarover moet je glashelder communiceren. Dat is wat ik doe. Niet bang zijn. Niet upset raken als er even slecht nieuws is.''

Bij Getronics werd u opgewacht door de advocaten van boze aandeelhouders én van boze obligatiehouders, de bondholders.

,,Als er geknokt moet worden, knok ik graag mee.''

Hoe begon u?

,,Ik ging eerst bij de bankiers op de koffie. Ik zag dat ik hen ook overtuigde, de een na de ander. Voor Getronics had ik ervaring opgebouwd in crisismanagement, niet alleen bij Baan. Ik had voor Cebeco bijvoorbeeld ook een bankkrediet van 450 miljoen euro veiliggesteld. Na de bankiers kwamen de commissarissen, en toen die ook een U-bocht hadden gemaakt, ben ik met de aandeelhouders en de obligatiehouders aan de slag gegaan. Dat wil zeggen: zij waren al met mij aan de slag, zij hadden in het begin absoluut de regie. Het keerpunt was de klacht bij de ondernemingskamer. Dat was een verkapte bondholdersoperatie, en toen ik dat in de gaten kreeg, zei ik: oké, dan wordt het hard tegen hard. Na een paar dagen werd ik gebeld: de bondholders wilden praten.''

Was u verrast door de hoge opbrengst van de verkoop van Raet?

,,Nee. Iedereen was erdoor verrast, maar ik niet. Ik had ingezet op 300 miljoen euro. Het werd 315.''

En als beloning benoemden de commissarissen u tot voorzitter van de raad van bestuur.

(Klaas Wagenaar was eerst als interim-manager aangesteld, samen met de Duitser Axel Rückert. Die werd in november bedankt voor zijn diensten, Klaas Wagenaar werd per 1 december 2003 aangesteld als bestuursvoorzitter. Hij had in september een bonus van 800.000 euro gekregen voor de redding van Getronics.)

,,Ik voelde die benoeming niet als beloning. De beloning was voor mij dat ik het voor elkaar had gekregen om Getronics van de ondergang te redden. Mijn mindset was dat ik daarna weer zou gaan vissen.''

Vissen?

,,Nou ja, ik bedoel: een nieuwe klus zoeken. Ik kan niet eens vissen.''

De emissie, in februari, ging ook al zo goed. Maakt het succes u niet onzeker?

,,Nee, het maakt me tevreden. Het succes is van grote invloed op de relaties met klanten en toeleveranciers. We worden weer serieus genomen. Daar haal ik mijn plezier vandaan.''

Is het nu nog wel leuk voor u?

,,Goeie vraag. Is het nog leuk voor mij?'' Hij is even stil. ,,We zijn er nog niet hoor. Er moet nieuwe groei komen, nieuw elan. Mensen aannemen. Overnames doen.''

Bent u wel eens thuis?

,,Ja. Dat heb ik wel geleerd toen ik in Zweden werkte. Daar wordt een goede balans tussen thuis en werk heel belangrijk gevonden.'' Hij heeft een vrouw en twee kinderen, 18 en 20. Uit zichzelf zegt hij: ,,Ik ben jong uit huis gegaan, jong getrouwd. De omstandigheden thuis waren zo dat dat goed was om op eigen benen te gaan staan. Ik wilde niet eerst gaan studeren. Ik heb alles in de avonduren gedaan. Dat ik al vroeg verantwoordelijkheid had voor een gezin, voor het huis en voor de hypotheek, dat heeft allemaal geholpen om te zijn zoals ik nu ben.''

Dit is het tweede deel in de interviewserie `Wisseling van de Wacht'. Het eerste deel verscheen op 16 april en is te lezen op www.nrc.nl.