Eerste muis zonder vader

Worden mannen overbodig? Een Japans-Koreaans team van onderzoekers is het gelukt vaderloze muizen te maken.

De onderzoekers injecteerden chromosomen van een onrijpe eicel van een vrouwelijke muis, in de rijpe eicel van een ander vrouwtje. Die cel brachten ze vervolgens in een draagmoeder. De onderzoekers rapporteren hun doorbraak vandaag in het Britse wetenschappelijke blad Nature.

De gebruikte techniek lijkt veel op klonen. Bij klonen plaatst men echter het volledige erfelijke materiaal van één individu in een leeggemaakte eicel, terwijl hier het erfelijk materiaal van twee individuen werd gecombineerd. De muis is dus het kind van twee moeders.

Anders dan bijvoorbeeld bij insecten en reptielen, zijn zogeheten maagdelijke geboortes (kinderen krijgen zonder tussenkomst van een man) bij zoogdieren uitgesloten. Voor een levensvatbaar jong is het nodig dat het embryo zowel chromosomen van de vader als van de moeder heeft.

Vader- en moederchromosomen verschillen in de manier waarop genen de groei van het embryo sturen. Dit verschijnsel is bekend als `inprenting' van de genen.

De onderzoekers onder leiding van Tomohiro Kono van de landbouwuniversiteit van Tokio maakten eerst een genetische gemanipuleerde vrouwtjesmuis. In deze muis was een speciaal gen uitgeschakeld dat in de vaderchromosomen ook inactief is. De onderzoekers maakten zo surrogaat-mannelijke chromosomen. De chromosomen injecteerden zij in de eicel van een normaal vrouwtje.

Net als bij klonen, was het succespercentage van het experiment niet hoog. Uit 457 geproduceerde eicellen ontstonden uiteindelijk maar twee levensvatbare jongen. Niettemin zijn collega-onderzoekers onder de indruk van het feit dat de aanpassing van slechts één gen maagdelijke geboortes mogelijk maakt in zoogdieren.

Nu de vaderloze geboorte uit twee moeders bij de muis is gelukt, barst ook de discussie los over toepassing bij de mens. Het lijkt alsof dit de oplossing is voor lesbische stellen met een kinderwens. De betrokken onderzoekers bezweren echter dat zij het experiment uitsluitend hebben uitgevoerd om de biologische mechanismen achter inprenting beter te begrijpen. Geenzins zijn ze van plan dit ooit met menselijke eicellen te herhalen. Vooralsnog is dat ook onuitvoerbaar omdat er genetische manipulatie aan vooraf gaat.