Edammer kaas in Iraaks Koerdistan

In Koerdisch Noord-Irak heeft iedereen wel familie in Nederland. Nu Saddam is verdreven, worden de banden aangehaald.

Middenklasse auto's met een NL-sticker op de achterbumper sturen behendig door de straten van de Noord-Iraakse provinciestad Sulaymaniya. In de duurdere supermarkten van Iraaks Koerdistan, zoals het gebied ook wel wordt genoemd, wordt Goudse en Edammer kaas verkocht. Iedereen hier heeft wel een familielid in Nederland. En nu het noorden van Irak relatief rustig is, komen ze massaal op bezoek.

,,Kijk, dat is mijn dochter Kanar in Holland'', zegt Kajal Tendjuni. Haar moeder wijst naar een bibberende video van een Koerdische schone op een bowlingbaan in Leiden. De hele familie Tendjuni staart vanuit de huiskamer in Sulaymaniya naar de andere wereld waarin hun dochter nu verblijft. Op het scherm sjouwen tienjarige Koerdische jongetjes in nette kleren met bowlingballen. Andere mensen nippen aan glazen cola en Kanar straalt in hun midden. Alles is er schoon en strak. In de woonkamer wordt een tl-buis aangedaan om het vertrek wat te verlichten. Koerdische kleedjes met afbeeldingen van zigeunermeisjes wenen aan de muren.

Vader Tendjuni, gekleed in het traditionele Koerdische pofbroekpak, ziet het allemaal tevreden aan. Vijf jaar geleden kwam een gevluchte landgenoot terug om de hand van zijn oudste dochter te vragen. Sindsdien woont ze in Nederland. Drie maanden geleden kwam Kanar voor het eerst weer op bezoek en dat was één groot feest. ,,Ze heeft een paspoort, dus ze kan vrij op en neer reizen'', zegt vader. ,,De wereld is klein geworden'', concludeert moeder Tendjuni.

Een groot deel van de ongeveer 50.000 Koerden in Nederland komt uit Noord-Irak. Gevlucht in de jaren tachtig, op het hoogtepunt van Saddam Husseins genocidecampagne tegen de Koerden, waarbij chemische wapens werden gebruikt. Ontsnapt in 1991, toen de Iraakse Republikeinse Garde de Koerden de bergen in joeg. Vertrokken halverwege de jaren negentig, toen de twee grootste rivaliserende Koerdische partijen een burgeroorlog begonnen.

Nu Saddam Hussein is verdreven en zijn gifgasdreiging verleden tijd is, worden de banden tussen Nederland en Koerdistan door de diaspora flink aangehaald. Importbruiden, het openen van de Turkse grens en zakelijke kansen lokken de Koerden terug naar hun vaderland. Binnenkort gaat er zelfs een vliegveld nabij Sulaymaniya open.

,,Een enorme kans voor de KLM om veel geld te verdienen'', weet Aref Omar. ,,Nu moeten we via Turkije reizen, dat duurt veel te lang. Als de KLM naar Koerdistan gaat vliegen gaat iedereen mee'', denkt Omar. In 1997 kwam hij naar Nederland, Capelle aan den IJssel, nu staat hij op de autobazaar in Sulaymaniya. ,,De markt verkennen'', noemt hij dat.

Zoals veel `terugkeerders' heeft Omar een auto voor zijn familie meegenomen. Maar hij zou het liefst een hele vloot auto's naar Noord-Irak halen, of containers vol airconditioning sets, of een Nederlands wegenbouwbedrijf, want ,,aan alles is gebrek en de Amerikanen strooien met geld''.

[Vervolg KOERDISTAN: pagina 5]

KOERDISTAN

Het is slecht skaten in Koerdistan

[Vervolg van pagina 1]

Tot nu toe heeft de de civiele tak van het Amerikaanse en Britse leger in Irak 400 miljoen dollar in de Noord-Iraakse economie gepompt.

,,De lokale overheid gaat hier een hotel van 37 verdiepingen bouwen! Nederlandse bedrijven zijn gek als ze de kennis en contacten van de Koerdische vluchtelingen nu niet in klinkende munt omslaan'', vindt Omar. Hij is druk op zoek naar zakenpartners.

Maar Noord-Irak mag nu dan wel uit het nieuws zijn, dat betekent niet dat de toekomst van het gebied helder is. Onlangs verzamelde een lokale afscheidingsbeweging 1,7 miljoen handtekeningen voor een onafhankelijk Koerdistan. Mocht deze wens ooit in vervulling gaan, dan zullen de buurlanden Turkije, Iran en Syrië – waar ook veel Koerden wonen – korte metten willen maken met zo'n ministaatje.

Daarnaast hebben de Koerdische troepen de multi-etnische oliestad Kirkuk volledig bezet, tot ontevredenheid van de andere bevolkingsgroepen waarvan sommigen worden gedeporteerd om de stad `Koerdisch' te maken. Kortom, Noord-Irak is in principe net zo'n kruitvat als de rest van het land.

Desondanks moet Tahzin Shaswar er niet aan denken terug te keren naar Nederland. Twee jaar woonde hij in Enschede, maar nu is hij weer in zijn geboortestad. Voor zijn twee zoontjes, gehuld in wijde skatekleding, is het slecht skaten in de Koerdische bergen. ,,Jullie zijn blij om terug te zijn, toch?'' vraagt Shaswar vanonder zijn grote snor.

,,Dolblij pappa'', antwoordt zijn oudste zoontje braaf in vlekkeloos Nederlands. ,,We blijven nu voor eeuwig hier'', zegt Shaswar tevreden. De jongetjes kijken glazig voor zich uit.