Blair: mogelijk na `nee' weer een referendum

Premier Tony Blair heeft gezinspeeld op een tweede referendum over een Europese grondwet als de Britten de eerste keer `nee' zouden stemmen.

,,In dat geval bevinden we ons in precies dezelfde positie als Ierland toen het de eerste keer het verdrag van Nice afwees [in een referendum in juni 2001]'', aldus de premier gisteren tijdens het wekelijkse debat in het Lagerhuis met Tory-leider Howard. ,,Het betekent dat we, als [Labour] zou regeren, om de tafel zouden moeten gaan zitten met andere Europese landen om een uitweg te bespreken.''

Blair suggereerde een dag eerder nog dat een referendum over de Europese ontwerpgrondwet een eenmalige kans is waarbij het Verenigd Koninkrijk ,,voor eens en altijd'' moet kiezen tussen een volwaardig EU-lidmaatschap of een isolement.

Howard beloofde de constitutie te zullen erkennen als de Britten `ja' stemmen en die te blijven afwijzen na een `nee'. Dat is volgens hem een duidelijker standpunt dan dat van Blair. Hij verweet de premier dat hij ,,de Britten net zo lang wil laten stemmen tot ze het door u gewenste antwoord geven''. De Tories wijzen de constitutie af, omdat in hun ogen een ,,grondwet iets voor natiestaten [is]'', terwijl ,,natiestaten onderling slechts verdragen horen af te sluiten''.

Dat argument – `meer Europa ondergraaft de Britse soevereiniteit' – leverde Howard een eerste symbolisch succes op. The Express, een tabloidkrant die bij de vorige verkiezingen in 2001 Labour steunde, wisselt vandaag formeel van kamp.

Volgens hoofdredacteur Peter Hill heeft de premier het vertrouwen van de Britten verspeeld met zijn ,,cynische ommezwaai over de constitutie door een referendum pas te beloven voor na de parlementsverkiezingen van volgend jaar''. Die ,,daad van verraad'' geeft de doorslag en de Conservatieve Partij verdient nu een kans, aldus de krant.

De krant, met een oplage van ruim 900.000 relatief klein voor een tabloid, was traditioneel Tory-gezind en steunde Labour alleen na de overname door zakenman en softporno-uitgever Richard Desmond, die bij de laatste verkiezingen 100.000 pond in de kas van Labour stortte. De krant schoof sindsdien opnieuw scherp naar rechts met harde standpunten over asiel en immigratie.

De Tories hebben tot nu toe tevergeefs geprobeerd de steun te verwerven van het invloedrijkere kranten-imperium van Rupert Murdoch. Blair is verweten het referendum mogelijk te maken om Murdochs steun niet te verliezen.