Ander systeem orgaandonatie levert niets op

Het aanpassen van het huidige systeem voor orgaandonatie levert waarschijnlijk weinig tot geen extra orgaandonoren op. Dit blijkt uit de tweede evaluatie van de Wet op de orgaandonatie.

De evaluatie had als doel te onderzoeken of een verandering van het beslissysteem zou bijdragen aan een toename van het aantal orgaandonoren. Nu moet iemand toestemming geven voor orgaandonatie na overlijden. Om meer orgaandonoren te werven zou in de toekomst iemand mogelijk bezwaar moeten aantekenen als hij geen donor wil zijn.

Voor tien Europese landen hebben de onderzoekers, van instituut Nivel en van het AMC, gekeken naar de samenhang tussen het beslissysteem en het aantal donoren. Landen met een bezwaarsysteem bleken niet systematisch meer of minder donoren per miljoen inwoners te hebben dan landen met een toestemmingssysteem. De gevonden verschillen tussen de landen worden vooral veroorzaakt door het aantal dodelijke verkeersongelukken en het aantal mensen dat overlijdt aan een hersenbloeding. Ongeveer 80 procent van alle orgaandonoren is gestorven aan een van deze twee doodsoorzaken.

In twee landen die onlangs het beslissingssysteem veranderd hebben, Zweden en Italië, heeft deze verandering geen zichtbaar effect gehad op het aantal donoren. In Zweden bleef dat aantal constant, in Italië zette de lijn van gestage toename zich voort.

De onderzoekers vrezen dat als mensen in een nieuw systeem bezwaar moeten aantekenen tegen hun donorschap, zij dit ook vaker zullen doen. Meer mensen zullen zich mogelijk als niet-donor laten registreren. Op dit moment heeft 13 procent van de bevolking geregistreerd bezwaar tegen donorschap. Bij de invoering van een bezwaarsysteem zegt 35 procent bezwaar te zullen registreren. Om in een bezwaarsysteem meer orgaandonoren te krijgen, moeten bijvoorbeeld nabestaanden buitenspel worden gezet. Dit is volgens de onderzoekers niet wenselijk.

In het huidige toestemmingssysteem zijn volgens de evaluatie nog voldoende mogelijkheden om meer orgaandonoren te werven. Bijvoorbeeld door mensen te stimuleren met hun naasten te praten over hun wensen. Ook zou het donorformulier herhaaldelijk onder de aandacht moeten worden gebracht.

Op dit moment zijn er jaarlijks ongeveer 200 postmortale orgaandonoren. Eind 2003 stonden er 1.411 mensen op de wachtlijst voor een orgaan, van wie er 1.172 wachtten op een nier.