Hu vernieuwend is een Chinees?

In Nederland doe je vandaag de dag niet meer mee als je er geen mening over hebt: de kenniseconomie, innovatie en het nijpend tekort aan beta's die Pythagoras nog met wiskunde associëren in plaats van met een Grieks eiland.

Zelfs premier Balkenende kon niet achterblijven. Hij lanceerde het Innovatieplatform, waarvan hij zelf voorzitter is geworden. Dit platform moet, zoals de premier dat verwoordde, ,,een impuls geven aan innovatie in Nederland als motor van productiviteitsgroei en economische ontwikkeling''.

Het kabinet heeft een keur aan toppers uit politiek, bedrijfsleven en onderwijs aangetrokken voor het platform. En Gerard Kleisterlee, topman van elektronicaconcern Philips, mocht uiteraard niet ontbreken binnen dit negentien koppen tellende gezelschap.

Philips neemt in Nederland een kwart van het private speur- en ontwikkelwerk voor zijn rekening en heeft daarmee een bijzondere positie verworven. Sinds 1987 krijgt het bedrijf jaarlijks van de overheid een vast bedrag – nu 30 miljoen euro. Geen enkel ander Nederlands bedrijf heeft dit privilege. Ook bij de technolease-affaire stelde het rijk zich soepel op tegenover Philips. Toch klaagt het concern zo nu en dan over het slappe innovatieve klimaat in Nederland.

Heeft Philips boter op zijn hoofd? Kleisterlee maakte onlangs via de Financial Times bekend dat Philips de uitgaven aan onderzoek en ontwikkeling gaat terugdraaien. Liggen de research-uitgaven nu op circa 9 procent van de omzet – over 2003 betekent dat een bedrag van ruwweg 2,6 miljard euro – dit jaar zal dat naar ongeveer 8 procent gaan. Kleisterlee tekende daarbij aan dat het bedrag van 2,6 miljard euro in absolute zin gelijk moet blijven, maar dat het niet meer zal meegroeien met de omzet.

De relatieve verlaging van het budget is een luxe die alleen een wereldwijd opererend bedrijf zich kan permitteren. Aan de andere kant van de wereld staat immers een leger Chinese ingenieurs te trappelen. En Philips heeft ze ontdekt. In Shanghai staat sinds 2000 een lab waar inmiddels een kleine honderd Chinese onderzoekers voor een fractie van de Nederlandse loonkosten werken. De gigantische salarisverschillen staan samenwerking tussen deze onderzoekers overigens niet in de weg – research is tegenwoordig een `wereldwijd virtueel lab'.

Het is niet ondenkbaar, zoals ook vier jaar geleden gebeurde, dat de regering vanwege bezuinigingen aan de exclusieve Philips-subsidie gaat knabbelen. Maar daar moet Kleisterlee via zijn platformplek toch wat voor kunnen regelen. En als dat niet lukt, dan kan de topman van Philips nog altijd wat extra gedreven ingenieurs in China aanstellen.