De loopfrequentie tussen het fornuis en de koelkast

Mooier kan het eigenlijk niet. De regisseur heeft een universum gecreëerd dat verdacht veel op het onze lijkt, maar toch volledig eigenaardig is. De Noorse regisseur Bent Hamer heeft het gedaan in Kitchen Stories (in 2003 alweer, op dit soort films moeten we in Nederland veel te lang wachten). De plaatsen, de dialogen, de mensen en hun bezittingen – alles ligt in het verre verlengde van wat je dagelijks om je heen ziet.

Bent Hamer heeft dat vermogen om door te kijken waar anderen stoppen gemeen met een regisseur als Alex van Warmerdam – met wiens werk ook Hamers film Eggs (1995) al werd vergeleken. Geen wonder dat ook Hamers film op verschillende festivals de belangrijkste prijs won.

Het uitgangspunt is dit: in het Zweden van vlak na de Tweede Wereldoorlog onderwerpen wetenschappers de samenleving aan demografische en sociaal-culturele onderzoeken, waarvan dat naar de bewegingen in het huishouden hier centraal staat. Een instituut vol mannen die ernstig grafieken bekijken met de loopfrequentie tussen aanrecht en vuilnisbak of fornuis en koelkast die films draaien waarin huisvrouwen met een soort zuurstoftank op de rug stofzuigen en afwassen.

Deze mannen worden uitgezonden naar Noorwegen om onderzoek te doen naar het gedrag van vrijgezellen in hun keuken. Een konvooi identieke groene caravans gaat op weg naar vrijwilligers die bereid zijn deze onderzoekers toe te laten in hun keuken. Zo komen wij met onderzoeker Folke Nilsson (Norström) in een tennis-umpire-stoel terecht in de keuken van de stroeve boer Isak en gaan we zien wat voor relatie zich tussen deze twee mannen ontwikkelt.

In een zeer droge stijl ontvouwt Hamer een droge intrige vol droge humor, die nergens koket wordt, nergens naar de Jiskefet-pret afdrijft, nooit absurd is, alleen maar absurd líjkt omdat-ie volkomen origineel is.

Hamer is een man die een grap vertelt en daarbij zijn gezicht in de plooi houdt. En dat is belangrijk, want als hij zou meelachen vanachter de camera – zoals bijvoorbeeld Jeunet en Caro dat deden bij Delicatessen – zou je er meteen genoeg van hebben. Wat nou een boer die de oorharen van een vriend afschroeit met een lucifer? Hier kan het, hier moet het.

De hele film zit in de plooi: de art-direction is van een prachtig soort fantasie-jaren vijftig, de dialogen tussen de mannen zijn briljant (,,Als je maar geen handbal gaat spelen.'' ,,Nee zeg! Wie herinnert zich ook maar één handbalgoal?'') en de boventoon is dan wel geestig, de ondertoon bevat een dreiging, een grimmigheid en een tragiek die ons als een schaar door de film voeren.

Kitchen Stories. (Salmer fra køkkenet). Regie: Bent Hamer. Met: Joachim Calmeyer, Tomas Norström, Reine Brynolffson, Bjørn Floberg, Lennart Jähkel. In: 5 bioscopen.