Sprookjesachtig

Onlangs werd het jachtvliegtuig van Antoine de Saint-Exupéry teruggevonden in de Middellandse Zee. Daarmee kwam een einde aan decennia van speculatie over het lot van de vliegende sprookjesverteller.

Ik ben altijd jaloers geweest op Antoine de Saint-Exupéry (1900-1944). Niet zozeer op zijn schrijverschap. Wel op zijn vliegtuig, de Lockheed Lightning. Een schoonheid. Onnavolgbaar-anachronistisch vormgegeven in de late jaren dertig van de vorige eeuw. Opgebouwd uit ellipsen en met een heel aparte, gewaagde constructie: twee parmantige staarten en een merkwaardige, in vieren gedeelde vleugel.

Een wonderlijk toestel, waar een vliegende romanticus als Saint-Exupéry zeker geen weerstand aan geboden zal kunnen hebben. Misschien verklaart dat waarom iemand met een zo mild en menselijk karakter zich destijds in zo'n moorddadig wapen gehesen heeft.

De beroemde piloot, auteur van De kleine prins, zou zich ongetwijfeld verdedigd hebben met het doel van zijn missie: het toestel waarin hij vloog was voorzien van camera's voor het uitvoeren van verkenningen. Zodat bewapende vliegtuigen hun slagerswerk daarna des te effectiever konden uitvoeren, zal de cynicus zeggen. `Het doel heiligde de middelen', kan een verdediging geweest zijn. Maar vreemd blijft het, een sprookjesverteller in een jachtvliegtuig. Maar laten we niet oordelen. Laten we spreken over de schoonheid van St. Ex' vliegtuig.

De ongewone elegantie van de Lightning heeft altijd tot de verbeelding gesproken. Het werd een symbool van het Amerikaanse optimisme dat de wereld na de donkere jaren veertig overspoelde. De invloed ging volgens sommigen zelfs nog verder: de dubbele staart zou nog tot ver in de jaren vijftig de auto-ontwerpers van Cadillac en Chevrolet geïnspireerd hebben tot het aanbrengen van dubbele vleugels aan de achterzijde.

Het heeft de Lightning na de oorlog niet veel geholpen. De duizenden overtollige gevechtsvliegtuigen verdwenen vrijwel allemaal in de smeltoven, om omgevormd te worden tot bierblikjes, snelkookpannen en airstream caravans. Er zijn er nog maar een stuk of tien over, wereldwijd. Waarvan er hooguit nog drie kunnen vliegen. Een paar jaar geleden boorde een excentrieke miljonair zich met het laatste Europese exemplaar de grond in.

Groot geluk daarom dat recentelijk een compleet eskader werd teruggevonden in het poolijs op Groenland. De piloten raakten er in het laatste jaar van de oorlog verdwaald, en maakten er een noodlanding. Ze werden opgepikt, maar de vliegtuigen werden achtergelaten. In de vijftig jaren die sindsdien verstreken raakten de vergeten Lightnings bedekt met sneeuw, om uiteindelijk tientallen meters diep weg te zinken in de eeuwige ijsmassa.

Onderzoekers boorden een diep gat, en stuitten op vier volkomen vermorzelde vliegtuigen, maar ook één toestel dat nog opmerkelijk gaaf gebleven was. Ze brachten het in onderdelen omhoog. `Glacier Lady', doopten de ontdekkers hun bijzondere vondst. Momenteel wordt dit toestel in Amerika hersteld. Vijftig jaar ingevroren, om vervolgens weer te gaan vliegen. Een sprookje. Echt iets voor Antoine de Saint-Exupéry.