Kiesstelsel leidt tot politieke botsing

Minister De Graaf (Bestuurlijke Vernieuwing) stevent af op een botsing met de Tweede Kamer over zijn plannen voor een nieuw kiesstelsel. Hij wil zijn veelbekritiseerde voorstellen slechts marginaal aanpassen.

Dit blijkt uit een brief die de D66-bewindsman gisteren aan de Kamer heeft gestuurd. CDA, PvdA en VVD hebben daarop vanochtend scherp afwijzend gereageerd. De alternatieven voor een nieuw kiesstelsel die deze fracties hebben voorgesteld, wijst De Graaf op zijn beurt allemaal af.

Kamerlid Spies (CDA) verwijt de minister dat hij zich niet realiseert ,,dat ook hij verantwoordelijk is voor het vinden van een Kamermeerderheid''. Volgens Luchtenveld (VVD) wacht De Graaf nu ,,een heel stevig discussie'' met de Kamer. PvdA'er Dubbelboer noemt de opstelling van De Graaf ,,regentesk''. De minister heeft duidelijk gemaakt dat hij zijn politieke lot verbindt aan het invoeren van een nieuw kiesstelsel vóór 2007.

De Graaf krijgt voor zijn plannen op hoofdlijnen alleen steun van zijn eigen partij, D66. Deze plannen voorzien in twee stemmen voor de kiezer, een landelijke stem, die net als nu de zetelverhoudingen in de Kamer bepaalt, en een regionale stem waarmee de kiezers in 20 districten maximaal 75 regionale afgevaardigden kiezen. De andere partijen hebben allemaal voorstellen die daarvan grondig afwijken.

In zijn brief van gisteren oppert De Graaf als enige aanpassing dat een beperkt aantal kandidaat-Kamerleden zowel regionaal als landelijk verkiesbaar kan zijn. Een meerderheid van CDA, VVD, LPF, GroenLinks, ChristenUnie en SGP heeft hem per motie verzocht dat voor alle kandidaten mogelijk te maken. Zo willen de partijen meer greep op de samenstelling van hun Kamerfracties houden. De Graaf vindt dat alleen nodig voor de middelgrote fracties. Daarom stelt hij een beperktere variant voor. Kamerlid Spies (CDA) noemt dat ,,volstrekt onvoldoende''. Ook Luchtenveld (VVD) en Duyvendak (GroenLinks) zijn ontevreden.

De Graaf ziet niets in invoering van districten met één vertegenwoordiger, zoals CDA en PvdA willen. Als er dertig districten komen, zoals het CDA wenst, worden volgens hem de districten te groot voor een nauwe band met de kiezers. Als er 75 komen, zoals de PvdA voorstelt, kan de regionale uitslag te veel gaan afwijken van de landelijke uitslag. Bovendien wint bij enkelvoudige districten de grootste partij volgens De Graaf onevenredig veel.

Relatief het minst bezwaarlijke alternatief is volgens De Graaf de invoering van zestig enkelvoudige districten. De PvdA wil over dit alternatief ,,gaan praten'' met het CDA, aldus Dubbelboer. Spies (CDA) wil ,,geen onderhandelingsspelletje'' spelen over het aantal districten.

De Graaf wijst ook drie voorstellen van de VVD-fractie af. Volgens hem versterken deze plannen de band tussen kiezer en gekozene onvoldoende. Dat is volgens het regeerakkoord van CDA, VVD en D66 het doel van het nieuwe kiesstelsel.