De meest loyale werknemer

Warenhuisdirecteur Ton Dreesmann, die afgelopen donderdag op 69-jarige leeftijd overleed, verloor zijn vader op tienjarige leeftijd. Zijn moeder hertrouwde met een zakenman, die financiële problemen kreeg. Om haar man te helpen verkocht Leonie Dreesmann haar familieaandelen. Toen haar achterneef Anton in de jaren zeventig onverwachts aan de macht kwam bij het warenhuisconcern door het overlijden van zijn broer, reisde ze vanuit Nijmegen naar Amsterdam om bij de godfather van de familie een baantje te vragen voor haar bezitloze zoons Nico en Ton.

Zoals de stichter van het Vroom & Dreesmann-concern aan het einde van de negentiende eeuw broers en zusters naar Nederland haalde om hen te laten delen in zijn groeiende welvaart, zo achtte kleinzoon Anton zich gebonden aan de belofte die hij aan Ton's moeder deed. In 1976 maakte hij zijn achterneef directeur van de warenhuizen met de opdracht: ,,Antonius, vóór alles rust in de tent.''

Anton werd vanaf dat moment opgeslokt door megalomane uitbreidingsplannen. Neef Ton ging gebukt onder de angstaanjagende gedachte dat hij als 41-jarige zonder leidinggevende capaciteiten en zonder aandelenbezit de baas moest spelen over familieleden die niet alleen veel ouder waren, maar ook mede-eigenaar van Vroom & Dreesmann. ,,Ik heb het gedaan'', vertelde hij in gesprekken ten behoeve van een biografie over Anton Dreesmann, ,,omdat meneer Anton me zijn steun toezegde. Hij was heel duidelijk: `Je hebt gezag omdat ik dat wil'.''

Vanaf dat moment begon een lijdensweg voor Ton Dreesmann. Als hij wilde reorganiseren, mocht dat niet van meneer Anton, die niet wilde dat de naam Dreesmann in diskrediet zou raken. In de warenhuizen ontstonden eilandjes, met ieder een eigen koning die er een eigen hofhouding op nahield. Toen tijdens de ziekte van Anton Dreesmann zijn beoogde opvolger Arie van der Zwan een reorganisatie verordonneerde, voerde Ton Dreesmann die plichtsgetrouw uit. Toen zijn achterneef weer beter was en hem beval de reorganisatie terug te draaien, voldeed hij ook aan dat bevel.

Op 16 augustus 1988 trad Anton Dreesmann af en een week later werd Ton – zoals hij dat zelf noemde – `kaltgestellt'. In 1990 blikte hij terug: ,,The most loyal man, noemde meneer Anton mij, toen ik bereid was een draai van 180 graden te maken. Hij zou me met gouden ketenen aan het bedrijf binden. Maar zijn financiële toezeggingen zijn nooit volledig geëffectueerd. Voor mijn gevoel voor familietraditie en voor mijn loyaliteit heb ik een hoge prijs betaald.''