De democratie doet er in India drie weken over

Vanaf vandaag gaat de grootste democratie ter wereld naar de stembus om een nieuw parlement te kiezen. Tot in het meest afgelegen dorpje van India zal de komende drie weken elektronisch worden gestemd. Door 675 miljoen mensen.

De 79-jarige premier Atal Bhari Vajpayee van India is slecht ter been; hij is al twee keer aan de knieën geopereerd. Maar de moderne technologie komt hem te hulp in de verkiezingscampagne: veel van de 30 miljoen bezitters van mobiele telefoons in `high tech' India hebben een door hem ingesproken boodschap ontvangen op de hindoe-nationalistische Bharatiya Janata Party (BJP) te stemmen. Ook miljoenen emailadressen zijn bestookt met de oproep de BJP opnieuw aan de regering te helpen.

Vanaf vandaag gaat de grootste democratie ter wereld naar de stembus om, voor de veertiende keer sinds de onafhankelijkheid in 1947, de 543 zetels in de Lok Sabha, het `Huis van het Volk', te verdelen. Ongeveer 675 miljoen inwoners van 18 jaar en ouder, op een totale bevolking van 1,03 miljard, mogen hun stem uitbrengen. De vorige keer, in 1999, kwam bijna 60 procent van de kiesgerechtigden op.

Het is allemaal na te lezen op de website van de onafhankelijke Indiase verkiezingscommissie (www.eci.gov.in), waar alle bijzonderheden zijn vermeld, inclusief spelregels, kandidatenlijsten (niet alleen uitgesplitst naar partij maar ook naar district, leeftijd en geslacht), uitslagen van vorige verkiezingen, zetelverdelingen analyses.

Zo omvangrijk is de operatie, dat de parlementsverkiezingen over vier hoofddata zijn uitgesmeerd. Vanochtend beten onder andere de deelstaten Andhra Pradesh, Assam, Bihar en Gujarat het spits af.,,Stemmen is de enige zegen van het moderne leven'', zei vanochtend de 102-jarige Mohammed Sadiq bij zijn stembureau in het dorpje Sheeri in de deelstaat Jammu en Kashmir.

Op 26 april en op 5 en 10 mei zijn de volgende rondes. Voor het eerst zal elektronisch worden gestemd; daarvoor worden meer dan een miljoen stemmachines tot in de meest afgelegen streken vervoerd. Het tellen geschiedt op 13 mei en de uitslag zal dan niet lang meer op zich laten wachten, dankzij de moderne technologie.

Logistieke problemen, met de inzet van zo'n vier miljoen functionarissen en 2.250 neutrale waarnemers, maken het onmogelijk de verkiezingen in alle 35 Indiase deelstaten op één dag te laten plaatsvinden. Ook de veiligheidsproblemen nopen tot een gefaseerde aanpak. Ruim 75.000 politieagenten en paramilitaire soldaten zullen de democratiseringsgolf begeleiden om de kiezers een veilige stembusgang te waarborgen. Vooral in Jammu en Kashmir, waar islamitische groeperingen hebben opgeroepen tot boycot, bestaat kans op moeilijkheden. Vorige week nog werden daar twee ministers gewond bij een aanslag die aan 13 mensen het leven kostte. Maar ook bijvoorbeeld in Jharkhand werden recentelijk 26 politieagenten gedood bij een aanslag, toegeschreven aan een maoïstische groepering.

Meer dan veertig meest regionale partijen doen mee. Maar de meeste aandacht gaat uit naar de tweestrijd tussen de BJP van premier Vajpayee en de Congrespartij van de in Italië geboren Sonia Gandhi, weduwe van de in 1991 vermoorde premier Rajiv Gandhi en schoondochter van de in 1984 vermoorde premier Indira Gandhi. Geen van de twee partijen zal op eigen houtje een nieuwe regering kunnen vormen. Zowel de BJP als de Congrespartij heeft zich omringd met een reeks kleinere partijen om de parlementaire meerderheid te behalen.

Ondanks de gevorderde leeftijd van Vajpayee en zijn broze gezondheid ligt volgens peilingen voortzetting van zijn coalitie het meest voor de hand. De charismatische dichter-politicus wordt wel `het beschaafde gezicht' van de BJP genoemd, terwijl zijn politieke metgezel, vice-premier en gedoodverfde opvolger Shri Lal Krishna Advani de vertolker is van het harde hindoe-nationalisme. De latente spanningen tussen hindoes en moslims in India kwamen in 1992 tot uitbarsting ma de vernietiging van een moskee in Ayodhya door hindoe-extremisten en meer recent, in februari 2002, toen bij religieus geweld in Gujarat meer dan 800 mensen werden afgeslacht. De meeste slachtoffers waren moslims.

Critici verwijten Vajpayee dat hij de aanstichters en de verantwoordelijke politici ongemoeid liet en dat hij, meer in het algemeen, onvoldoende stelling neemt tegen hindoe-extremisme. Anderzijds wordt de premier geprezen om zijn vredesinspanningen jegens Pakistan, en heeft hij in het verleden steeds ook veel moslimstemmen vergaard. Journalist Edward Luce van de Financial Times zag in Lucknow, de hoofdstad van Uttar Pradesh, in de huizen van shi'itische moslims het portret van Vajpayee naast dat van wijlen de Iraanse ayatollah Khomeini.

Maar in deze verkiezingen speelt de BJP met haar hindoe-nationalistische achtergrond de raciale of religieuze kaart niet uit. De partij, die zegt van India tegen 2020 een ontwikkelde natie te hebben gemaakt, heeft `Stralend India' tot haar campagneleuze gemaakt. Ze wijst op de liberaliseringen en op de prachtige groeicijfers (dit jaar naar schatting 8 procent) die dat heeft opgeleverd. De economische prestaties moeten voldoende garantie bieden voor hernieuwd vertrouwen van het electoraat. Maar het feit dat vorige week meer dan 20 vrouwen en kinderen werden doodgedrukt toen ze tijdens een campagnebijeenkomst in Lucknow gratis sari's ter waarde van zo'n 75 eurocent per stuk probeerden te bemachtigen, bewijst dat de voorspoed de onderste lagen van de samenleving nog niet heeft bereikt.

De verkiezingen zijn een nieuwe test voor de 58-jarige Sonia Gandhi. Haar Congrespartij heeft 42 van de 57 jaar geregeerd in India, maar werd acht jaar geleden naar de oppositiebank verdreven. Weinigen rekenen erop dat na 13 mei weer een premier van de Congrespartij kan worden benoemd, laat staan dat dat Sonia zou zijn. Volgens waarnemers is het wachten op de doorbraak van een nieuwe generatie Gandhi's.

Sonia's 33-jarige zoon Rahul is in het thuisdistrict van de Gandhi's, Amethi in Uttar Pradesh, kandidaat voor een zetel in de Lok Sabha. ,,Ik voel me niet bedreigd'', zei hij eerder deze maand met zijn moeder aan zijn zijde, toen hij zich formeel kandidaat stelde en journalisten verwezen naar de gewelddadige dood van zijn vader en grootmoeder. ,,Dit is nog maar het begin van mijn carrière.''

Rahul studeerde aan Harvard en werkte voor een investeringsbank in Londen. Nu moet hij als politicus de jongere kiezer aantrekken. Maar de meeste waarnemers dichten nog meer politiek instinct toe aan zijn jongere zus Priyanka (31). Ook zij voerde de afgelopen weken campagne en trok grote belangstelling van dorpelingen. ,,De Congrespartij had haar eerder naar voren moeten schuiven. Priyanka heeft de uitstraling van Indira Gandhi en ze kan een prinses Diana-achtige figuur worden in de Indiase politiek'', verzuchtte oud-premier VP Singh.