De vlucht van de 432ste ruimtereiziger

De lancering van de Sojoez, met daarin André Kuipers, verliep vanmorgen vroeg zonder problemen. ,,Elke keer ben ik weer dankbaar dat het goed afloopt.''

De lancering van de Sojoez, met daarin de Nederlander André Kuipers, verloopt met de precisie van een Zwitserse klok. Op 2 minuut 40 seconden voor de start wordt de Sojoez ontkoppeld, op 29 seconden klinkt het sein `alles gereed' en worden de draagraketten ontstoken, daarna verheft de raket zich boven de steppe van Kazachstan. Twee minuten na lancering word de eerste trap afgestoten, na vijf minuten de tweede en na 8 minuut 40 verlaat de ruimtecapsule de atmosfeer. ,,Alle systemen functioneerden naar behoren. De bemanning is met absolute precisie in een baan om de aarde gebracht en voelt zich goed'', spreekt om elf uur Ravil Chamitov van Energija de traditionele toast uit.

Deze koele cijfers geven geen indicatie van het imponerende geweld van een lancering, de golf warme lucht, het oorverdovende gekraak en de snelheid waarmee de raket de lucht inschiet. ,,Ik werk hier al dertig jaar en heb honderden raketten de ruimte in zien gaan'', zegt Zoja, die achter de observatieplatforms koekjes en flessen mierzoete sovjetchampagne verkoopt. ,,Maar elke keer ben ik weer dankbaar dat het goed afloopt.''

ESA-astronaut André Kuipers, 's werelds 432ste ruimtevaarder, brengt de komende twee dagen door in de krappe Sojoez-capsule met de Rus Gennadi Padalka (commandant) en de Amerikaan Michael Fincke (tweede boordwerktuigkundige). Die laatste twee verblijven het komende halfjaar in het internationale ruimtestation ISS. Als de capsule in de juiste baan is gemanoeuvreerd, begint woensdag de koppeling met het ruimtestation, een delicate operatie. Wanneer het koppelen niet lukt, moet eerste boordwerktuigkundige Kuipers naar het leefgedeelte om met een laser de afstand tot het ISS te meten.

Het ISS is een gemeenschappelijk project van de VS, Rusland, de EU en Japan en kost ruim 100 miljard dollar. De bouw ligt stil sinds de ramp met ruimteveer Columbia in februari vorig jaar. Sindsdien is het station volledig afhankelijk van bemanning of vracht die de Russen vanaf Baikonoer lanceren. Omdat de Sojoez-capsules en Progress-vrachtschepen weinig capaciteit hebben, draait het ISS nu met een minimale, tweekoppige bezetting.

Gistermiddag gaf de bemanning van de Sojoez-vlucht de gebruikelijke laatste persconferentie in het kosmonautenhotel van Baikonoer, achter dik glas. Het menselijke immuunsysteem laat het bij gewichtsloosheid afweten, een griepvirus is potentieel levensbedreigend.

Kuipers meende dat het tweedaagse verblijf in de krappe Sojoez-capsule zoiets zou zijn als ,,kamperen met twee goede vrienden in een heel krap tentje'' en kondigde aan belegen kaas mee te smokkelen naar het ruimtestation. Hij gaf zichzelf een goede kans om in de toekomst voor het Europese ruimtevaartagentschap ESA een half jaar in de ruimte door te brengen of een ruimtewandeling te maken. Astronaut Fincke voorspelde dat hij op het ISS vooral zijn familie zou missen. ,,Maar ik doe mijn plicht voor mijn land en mijn planeet.'' Fincke omschreef Kuipers als ,,groot, knap en sterk, een man die altijd vrolijk is en de stemming erin houdt''.

Na de persconferentie zag Kuipers gistermiddag de verplichte film `Witte Zon van de Woestijn' – in navolging van de eerste kosmonaut Joeri Gagarin. Daarna probeerde hij wat te slapen, werd rond middernacht voor het laatst gewassen en zette daarna zijn handtekening op de deurpost van zijn kamer. Om drie uur 's ochtends verliet het trio ruimtevaarders, na zegening met wijwater door een orthodoxe priester, het hotel en stapte begeleid door een Russische kosmonautenmars met ferme pas richting de bus – ruim binnen hoestafstand van journalisten en officials overigens. Vanuit de bus zwaaide een glunderende Kuipers naar zijn familie, terwijl een medewerker met een doekje zijn bezwete schedel depte.

In het zogeheten `Integratiegebouw', dat oogt als een verlaten havenloods maar van binnen chique is gerenoveerd, werden de kosmonauten in hun ruimtepakken gehesen, terwijl het aan de weerszijde van het glas vrij worstelen was tussen journalisten, wetenschappers en hoge gasten om een glimp van het trio op te vangen.

Daarna resteerde om zes uur 's ochtends de ontmoeting met het hoofd van het staatscomité voor de ruimtevaart met de magische woorden `gatov za poljot' (klaar voor de vlucht) en de busrit naar de naburige raket, met onderweg de korte stop om tegen de rechterachterband van de bus te urineren – ook weer in navolging van Joeri Gagarin.

De Nederlandse delegatie, onder leiding van minister Maria van der Hoeven (Onderwijs), bleek zich inmiddels meer bezig te houden met Maikel Peppelenbosch dan met André Kuipers. De jonge professor Peppelenbosch, verantwoordelijk voor experiment `Kappa' over een eiwit dat bij immuunreacties is betrokken, klaagde namelijk in de bar dat hij zijn vliegreis naar Baikonoer contant had moeten voorschieten. Daarom voelden de ambtenaren zich vanochtend gedwongen tot dermate omslachtige ontkenningen en toelichtingen dat in de Kazachse steppe een waar `Peppelenboschgate' geboren leek.

Minister Van der Hoeven pareerde op montere toon kritische vragen over de wetenschappelijk waarde van de Nederlandse ruimte-experimenten van journalisten die daarvan evenmin veel begrepen. Kuipers bevond zich toen al ruimschoots in een geostationaire baan, ver boven aardse besognes.