Brute kracht in lichaam én geest

De een (Vladimir Klitsjko) verloor negen dagen geleden, de ander (Vitali Klitsjko) hoopt zaterdag te doen wat zijn vier jaar jongere broer en collega-bokser naliet: de wereldtitel in het zwaargewicht veroveren. Portret van twee bele- zen kleerkasten uit de Oekraïne.

Het was een vriendelijke doch besliste tik op de schouder. Eddy Smulders zat even verderop als een geslagen juffershondje uit te huilen, terwijl zijn coach, Hennie Thoonen, in smeuïg Brabants uiteen probeerde te zetten welk noodlot `ons Eddy' kort daarvoor had getroffen. Uiteraard begreep Vladimir Vladimirovitsj Klitsjko geen woord van het toch al warrige exposé van de gepensioneerde stratenmaker uit Eindhoven, en zijn gezicht verried ergernis. Wat hadden die Nederlandse journalisten in vredesnaam in de kleedkamer te zoeken? Hij zei het niet, maar de boodschap stond op zijn voorhoofd geschreven: Wegwezen! Dus toen hij kenbaar maakte zich te willen omkleden, deden we een gepaste stap opzij. Met deze Oekraïense reus wilde niemand het aan de stok krijgen.

Dat was zeven jaar geleden, in de catacomben van de Tivoli Eissporthalle aan de rand van Aken. Duitsland, het tweede vaderland van de jongste van de Klitsjko-broers, is inmiddels verruild voor Amerika, het walhalla van iedere ambitieuze boksprofessional. Daar zijn roem en eer te vergaren, daar lonkt het grote geld, zeker voor de zwaargewichten. En dus togen Vladimir Klitsjko (28) en zijn vier jaar oudere broer Vitali vorig jaar naar de States, nadat beiden aan de hand van de voormalige bondscoach van Nederland (Fritz Sdunek) hun vooropleiding in Duitsland hadden voltooid. Net als hun jeugdidool en oud-wereldkampioen Max Schmeling in de jaren dertig van de vorige eeuw.

April 2004 stond met hoofdletters in hun agenda's geschreven. Maar de maand was amper begonnen of de eerste barsten werden zichtbaar in het Klitsjko-bolwerk. Negen dagen geleden liet Vladimir, geroemd om zijn verwoestende stootkracht en lichtvoetige stijl, zijn tegenstander Lamon Brewster alle hoeken van de ring zien tijdens het wereldtitelgevecht onder auspiciën van de World Boxing Organisation. Totdat de ogenschijnlijk murw gebeukte Amerikaan in de vijfde ronde uit zijn graf herrees en zijn Oekraïense kwelgeest, bijgenaamd Steel Hammer, alsnog naar het canvas stuurde met een even onverwachte als venijnige serie stoten. Tot verbijstering van Vitali, die zijn broer naar goed gebruik bijstond in de hoek.

Brewsters wederopstanding betekende een lelijke streep door de rekening van de in Duitsland razend populaire Brothers K die zich, naar het voorbeeld van de Amerikaanse tenniszusjes Venus en Serena Williams, hadden voorgenomen om de macht in de koningsklasse van het profboksen binnen de familie te houden. Het betekende bovendien een nieuwe kras op de ziel van de jongste Klitsjko, die vorig jaar al werd verslagen door de bokser die zijn broer zaterdag op zijn pad vindt: Corrie Sanders.

In het Staples Center van Los Angeles staat dan ook niet alleen de vacante titel van de World Boxing Council op het spel, ook de familie-eer is in het geding. Al beweerde Vitali vorige week dat het verrassende verlies van zijn broertje geen invloed had op (zijn voorbereiding op) het titanengevecht met de Zuid-Afrikaan. ,,Ik wil winnen, no matter what.'' Toch zal de oudste van de twee beseffen dat een eventuele nederlaag een (voorlopig) einde betekent van de Klitsjko-hype.

Vitali is niet voor niets de koele rekenaar van de twee, degene ook die als eerste de landsgrenzen verliet. Dat was twaalf jaar geleden, toen Iron Fist nog kickbokser was en mee mocht doen aan een invitatietoernooi in Amerika. Twee souvenirs nam hij mee uit het rijke westen voor zijn in Kiev achtergebleven broertje: een pakje kauwgom en een fles cola.

Beiden lijken zo weggelopen uit de vermaarde Rocky-filmcyclus van Sylvester Stallone: twee gebeeldhouwde atleten, met armen en benen als boomstammen, en imposante spieren die als staalkabels over het lichaam meanderen. Karakteristiek zijn ook hun bijna vierkante hoofden, die de sfeer van de gestaalde kaders van het eens zo oppermachtige Sovjet-sportrijk oproepen.

Mocht er ooit nog eens een remake van Rocky IV gemaakt worden, dan doet de regisseur er verstandig aan Vladimir (1 meter 97, 110 kilo) of Vitali Klitsjko (2 meter 2, 112 kilo) te vragen in de voetsporen te treden van acteur Dolph Lundgren (alias Iván Drago). De rol van Sovjet-robotbokser is hen op het lijf geschreven.

In hun derde vaderland gaan de twee hartsvrienden inmiddels door het leven als The Bruise Brothers. Vrij vertaald: de beukende broers. Filmster Arnold Schwarzenegger, sinds een halfjaar gouverneur van Californië, behoort tot hun vriendenkring. Arnie laat zijn spieren in dezelfde sportschool (Gold's Gym in Santa Monica) rollen als de Klitsjko's, en dat schept een band. Er zijn meer overeenkomsten: net als Schwarzenegger worden de broers vakkundig in de markt gezet, zoals dat gaat in de gelikte en bizarre wereld der profboksers.

Befaamd is de anekdote uit 1996, het jaar waarin Vladimir het olympisch goud opeiste in Atlanta. Niet veel later nodigde Don King, de spin in het web van de duistere profboksmachinerie, de talentvolle broers uit voor een kennismakingsgesprek in Las Vegas. Om zijn bezoek op het gemak te stellen nam de gehaaide zakenman plaats achter de piano, en speelde hij een vrolijk deuntje voor zijn gasten. Die bleken echter niet onder de indruk van de muzikale gaven van hun gastheer, want wat bleek? ,,Don belazerde de boel'', onthulde Vitali twee jaar geleden in het Amerikaanse tijdschrift Sports Illustrated. ,,Hij deed het voorkomen alsof hij zelf speelde, terwijl in werkelijheid de computer het werk deed.'' Het doorzichtige toneelstukje was voor de broers het bewijs om vooral maar niet in zee te gaan met de man met het piekhaar.

Want iemand die zich verlaagt tot sjoemelpraktijken volgens vele critici hét handelsmerk van King is aan het verkeerde adres bij de zonen van een Oekraïense luchtmachtkolonel. De broers zijn niet op hun achterhoofd gevallen. Beiden spreken vier talen (Russisch, Oekraïens, Duits en Engels) en kunnen pronken met een universitaire titel, sinds ze in Kiev afstudeerden in de sportpsychologie. Het is formeel dan ook dr. Vladimir Klitsjko en dr. Vitali Klitsjko.

Beiden zijn daarnaast excellente schakers. Ook in dat opzicht beantwoorden de boksbroers aan het stereotype beeld van de klassieke Sovjet-sporter: een zowel fysiek als mentaal optimaal geprepareerde rasatleet. Vitali beheerst het schaakspel zo goed dat hij voormalig wereldkampioen Gary Kasparov drie jaar geleden liefst 31 zetten kon bijbenen tijdens een demonstratiepartij. In het daaropvolgende jaar wist hij zowel Vladimir Kramnik als 's werelds beste schaakcomputer (Deep Fritz) tot een remise te dwingen. Geen mens die Mike Tyson, Amerika's aan lager wal geraakte oud-wereldkampioen, in staat acht tot een dergelijk hoogstandje.

Een bovengemiddeld schaker was, toeval of niet, ook Lennox Lewis, tot voor kort de ongekroonde koning in het zwaargewicht die vorig jaar met meer geluk dan wijsheid won van Vitali. Maar de tot Engelsman genaturaliseerde Canadees was in de ogen van het Amerikaanse (tv-)publiek bovenal een saaie sok, die zowel in als buiten de ring voor onvoldoende vuurwerk zorgde. Met als gevolg dat hij weinig tot geen aandacht (lees: dollars) genereerde. En dat is een doodzonde in het hypercommerciële circus der profboksers. Groot was dan ook de opluchting in de Verenigde Staten, toen de every inch a gentleman twee maanden geleden zijn afscheid aankondigde.

Lewis' erfenis ligt in handen van de Klitsjko's, op voorwaarde dat Vitali zaterdag wint van Sanders en Vladimir snel herstelt van zijn inzinking tegen Brewster. Alleen dan gloort op termijn het gevecht waar velen van dromen maar de broers zelf naar eigen zeggen niets voor voelen: een duel tegen elkaar.

Een broederstrijd zou moeder Nadezdha een hartverzakking bezorgen, lieten haar zoons bij herhaling weten. ,,Wij houden zielsveel van onze moeder, dus dat willen we haar niet aandoen.'' Ook al lijkt zij op Mike Tyson, zoals Vitali ooit in een hilarische bui opmerkte.