Bij een bekend bedrijf sneller ophef over bonus

De KLM-top schrapt zijn bonus na de overname door Air France. Hoe bekender de tent, hoe meer bonus-herrie voor de vent.

Tip voor potentiële topmanagers die een vette bonus willen binnenhalen: ga niet werken voor een onderneming die wereldberoemd is in Nederland. Niet voor Ahold bijvoorbeeld, de eigenaar van `onze' nationale supermarktketen Albert Heijn. Niet voor KLM, `onze' nationale luchtvaartmaatschappij.

Hoe minder bekend een bedrijf is, en dat betekent in de praktijk: hoe minder direct contact met consumenten, hoe minder ophef topbonussen geven. De enige die zich bij zulke ondernemingen nog opwinden zijn sommige beleggers, zoals over de tekengeld-bonus voor Reed Elsevier chief C. Davis, die uitkwam op 7,2 miljoen euro. De Brit stak het geld, heel fair play, in aandelen van zijn werkgever.

Ahold-nieuwkomer A. Moberg doorstond een wekenlange publieke woede uitbarsting over de hoogte van zijn beloning, inclusief een gegarandeerde bonus, voordat hij op zijn schreden terugkwam en het garantie-element opgaf. Toevallige samenloop: de tijdelijk financieel directeur van Ahold in die post-boekhoudschandaal periode was de Brit D. Eustace, tevens commissaris van KLM.

Het lot van de `synergiebonus' voor de KLM-top die in drie jaar na de overname door Air France kan oplopen tot 100 procent van hun salaris werd zondag bezegeld toen minister G. Zalm van Financiën (VVD) de uitkering te royaal noemde. Wanneer Zalm, met zijn reputatie als 's rijks zuinigste boekhouder, een bonus van de hand wijst, kan de betrokken topman het verder wel vergeten.

Zalm nam daarmee de kritiek van de vakbonden over, die eerder te hoop liepen en zelfs met een stiptheidsactie dreigden. Het naderende vakantieseizoen is ook de favoriete periode voor wilde en georganiseerde vakbondsacties.

Zalm staat, als minister en als hoeder van de staatsaandelen in het bedrijfsleven (KLM, KPN, Pinkroccade), niet bekend als een iemand die topmanagers publiekelijk aanspreekt op hun bonuscultuur of gouden handdrukken. Bij KPN ontstond vorig jaar groot rumoer toen de herstelbonus van topman A. Scheepbouwer bekend werd. De commissarissen gaven hem een bonus ter waarde van 2 miljoen euro voor de sanering van het telefoonbedrijf. De Nederlandse overheid, die toen nog ruim 30 procent van de KPN-aandelen bezat, drong als aandeelhouder op de aandeelhoudersvergadering wel aan op duidelijke informatie, maar daar bleef het bij. Aandeelhouders die hun ongenoegen kenbaar willen maken, maar ook de lieve vrede willen bewaren, willen zich in zo'n geval weleens van stemming onthouden over bijvoorbeeld de goedkeuring van de jaarrekening. Niet in dit geval.

Toevallige samenloop van omstandigheden: KLM-commissaris Eustace is ook commissaris van KPN. Je hoeft kennelijk geen Nederlander te zijn om mee te draaien in het old boys netwerk, de (voormalige) managers wier namen steeds opduiken als commissaris.

Het afvoeren van de bonus voor de KLM-top roept de vraag op waarom de vakbonden niet harder hun best doen om excessieve beloningen in te dammen die niet gekoppeld zijn aan superieure prestaties. Langzaam sluipt de gewoonte in om topmanagers een bonus te geven voor min of meer dagelijks werk, zoals een geslaagde verkoop, of een fusie. FNV heeft vorig jaar bij automatiseerder Getronics en bij KPN laten zien dat dreigen met de rechter wel enig effect sorteert.