Sm-werkverhouding

Internationale secretaressedag? Een bloemetje? Advocaat Mr. Grey (James Spader) weet precies hoe je een secretaresse moet behandelen. In Secretary van regisseur Steven Shainberg zien we zijn secretaresse geketend aan een juk koffie halen en de post sorteren. En dat is dan nu eens niet metaforisch bedoeld. Misschien niet gek als je bedenkt dat de vorige film van de voornamelijk als reclamemaker zijn brood verdienende Shainberg Hit Me heette.

Grey heeft zo weinig geluk met secretaresses dat hij buiten zijn ouderwets pompeuze kantoor een neon uithangbord heeft opgesteld om aan te geven wanneer hij weer een vacature heeft of niet. Niet eigenaardig als je bedenkt dat zijn voorlaatste secretaresse huilend het pand verliet.

Met Lee (de wonderbaarlijk grootogige Maggie Gyllenhaal, zusje van Jake Donnie Darko) heeft hij meer succes. Net ontslagen uit een psychiatrische inrichting waar zij is behandeld voor automutilatie, vind zij het wel prettig als iemand anders haar straft en vernedert. Elke typefout is een pets op de bibs waard.

Secretary doet iets ongewoons met de aloude machtsverhouding tussen baas en ondergeschikte. De film laat ze bestaan. Viert ze zelfs tot in extremis, vandaar dat ze verhouding, let wel de wérkverhouding die zich tussen Grey en Lee ontwikkelt al snel sado-masochistische trekjes begint te vertonen. En denk nu niet dat Secretary een ordinaire sm-film is, verkleed als glossy arthouse product. Want hoewel je van alles ziet, zie je niets opwindends. En hoewel er om deze film een hoop te giechelen valt, zijn dat gewone, recht-door-zee giechels en hebben ze niets van dat stiekeme, half-genante, van walging verbaasde als je een man een toiletpot ziet schoonlikken, zoals in de sm-documentaire Fetishes van Nick Broomfield bijvoorbeeld.

Dat was ook precies de bedoeling van Shainberg, vertelt hij in een interview op de dvd. Secretary, naar een kort verhaal van Mary Gaitskill, is in zijn woorden `een liefdesgeschiedenis over de manier waarop seks, macht en liefde met elkaar samenhangen, maar niet op een enge, duistere manier, maar juist zo dat er een zekere lichtheid en schoonheid uit spreekt'.

Het aardige van Secretary is dan ook z'n normaalheid. Had dat maar zo kunnen blijven. Maar ja, dan was er geen verhaal geweest, geen drama. Aan het einde van de film sturen de gebeurtenissen aan op een moralistisch-romantische ontknoping die misschien heel veilig is, maar de film ook enigszins onderuit haalt. Mannen zijn bang voor de liefde. En vrouwen ook trouwens, al blijven ze volgens Shainberg het sterke geslacht. Tsja, dat wisten we al van secretaresses. Matige troostprijs.

Secretary

Film ***

Extra's **