NAVO koopt Europees `Oog aan de Hemel'

De NAVO gaat een Europees consortium, onder leiding van luchtvaartbedrijf EADS, een order geven voor de ontwikkeling van radarvliegtuigen die vijandelijke troepenbewegingen kunnen volgen.

Met de order voor het `Oog aan de Hemel' is naar schatting uiteindelijk een bedrag gemoeid van meer dan 4 vier miljard euro. Belangrijktste concurrent van EADS was een consortium rond het Amerikaanse Raytheon.

Aan de beslissing van de defensie-alliantie is een complexe en langdurige strijd vooraf gegaan. Al begin jaren negentig nam de NAVO zich voor om, na het succes van dergelijke vliegtuigen in de Golfoorlog van 1991, een eigen vloot van zulke radarvliegtuigen aan te schaffen.

De Amerikanen boden daarop aan de Europese NAVO-partners hun eigen versie aan, maar die werd veel te duur bevonden – en te Amerikaans. Conflicten op de Balkan en in het Midden-Oosten bliezen de noodzaak van dergelijke radarvliegtuigen nieuw leven in.

Hoewel de beide consortia die in de markt waren voor het vliegtuig bestaan uit Amerikaanse én Europese bedrijven, kan de keuze van de NAVO als een belangrijke overwinning voor de Europese luchtvaartindustrie worden beschouwd, aangezien de winnaar door EADS wordt geleid. Dat is de tweede Europese zege in een trans-Atlantische strijd in zeer korte tijd. Begin dit jaar verleende de Britse regering een opdracht voor de bouw van tankvliegtuigen aan Airbus. Toen verloor de Amerikaanse vliegtuigbouwer Boeing de competitie.

Het eerste operationele toestel wordt in 2010 verwacht. Het consortium dat EADS aanvoert, Transatlantic Industrial Proposed Solution, ofwel TIPS, is van plan een half dozijn Europese Airbus A-321 passagiersvliegtuigen om te bouwen tot radarvliegtuigen die van honderden kilometers afstand vijandelijke tanks en andere militaire verkeer kunnen volgen. Deze toestellen moeten op een missie samenwerken met een handvol Amerikaanse robotvliegtuigen van het type Global Hawk.

Al eerder was besloten om de radar-apparatuur van de vliegtuigen en robottoestellen te laten ontwikkelen door een breed consortium waarin ook het Nederlandse TNO een aandeel heeft.

Met deze nieuwe vliegtuigen zal de defensie-alliantie de eigen luchtvloot bijna verdubbelen. De organisatie beschikt op dit moment zelf alleen over achttien stuks AWACS-radarvliegtuigen die het militaire luchtverkeer in de gaten houden.