Joop Daalmeijer: Rechts geluid moet terug op tv, op Nederland 2

Het wordt tijd dat een publieke tv-zender de onderbuikgevoelens van Nederland uitzendt, zegt netcoördinator Joop Daalmeijer in gesprek met Elsbeth Etty.

Volgens de commissie-Rinnooy Kan moeten de publieke tv-zenders zich meer van elkaar onderscheiden en krijgen netcoördinatoren zoals u daar een steviger mandaat voor. U vindt dat Nederland 2 het net moet worden van het `rechtse geluid'. Hoe omschrijft u rechts geluid?

,,Op grond van de netprofilering moet Nederland 2 zich naast zorgzame opvoeders ook richten op laaggeschoolde maatschappelijk teleurgestelden. Die zijn vaak behoudend en rechts. Het zijn mensen die willen meetellen maar steeds hun neus stoten.''

Bedoelt u de aanhang van de LPF?

,,Ja, mensen die in de sfeer van de LPF zitten, maar ook bij de VVD en binnen de PvdA vind je ze. Mensen die uit teleurstelling afstand nemen van alles, die roepen: er mag niet langer geparasiteerd worden door buitenlanders. Het is een geluid dat in de maatschappij leeft. Personen die dat vertolken zou je meer moeten interviewen.''

Dat gebeurt op het ogenblik niet bij de publieke tv-zenders?

,,We hebben dat onderzocht bij actualiteitenrubrieken. Als het over asielzoekers en immigratie gaat, komen steeds dezelfde mensen aan het woord. Altijd types zoals ikzelf, die een heel goed gevoel hebben bij vluchtelingen. Maar er zijn genoeg mensen die een andere mening over buitenlanders hebben en denken: blijf maar in je eigen land.

Meer pleitbezorgers van `eigen volk eerst' en `Nederland is vol' op Nederland 2?

,,Ja, zolang ze zich niet racistisch uiten. Je blijft zelf verantwoordelijk voor wat je uitzendt. Maar dit geluid mag je laten horen, ook al zijn het onderbuikgevoelens. Dat kan heel goed in de vorm van debatten. In programma's als Buitenhof zie je nooit mensen die kritisch zijn jegens immigranten.''

Ik zie ze voortdurend: Afshin Ellian, Ayaan Hirsi Ali, Geert Wilders, Rita Verdonk, tot voor kort Paul Cliteur.

,,Ik zie zulke mensen veel te weinig bij de publieke zenders. Op Nederland 1 hoor je hun stem niet, omdat die zender zich vooral richt op mensen met een geloofsovertuiging. Nederland 3 wil platform zijn voor cultureel progressief Nederland. En wij willen ons richten op de grote groep daar tussenin.''

Behoort u ook tot de mensen die menen dat het NOS-journaal links is?

,,Nee, dat niet, zeker niet in de vorm van een politieke stellingname. Maar als je, zoals in Duitsland en bij de BBC gebeurt, met de stopwatch gaat kijken hoeveel minuten de VVD, het CDA of de PvdA aan het woord komt, dan denk ik dat dit rechts wat laag uitvalt.''

Volgens HP/De Tijd is het NOS-journaal links, omdat het veel aandacht besteedt aan zielige mensen, natuurrampen en de verzorgingsstaat.

,,Onzin, natuurlijk. Mijn punt is niet de nieuwsselectie, maar de verkondiging van eigen standpunten. Dat laatste gebeurt zelden. We hebben bij de televisie geen hoofdredactionele commentaren. Dat vind ik zorgwekkend. We hebben nooit een vorm kunnen vinden om de identiteit van een zendgemachtigde tot uitdrukking te brengen in een politieke of maatschappelijke stellingname.''

Bepleit u een terugkeer naar het zuilensysteem, dus preken voor eigen parochie?

,,Nee, maar identiteit blijft belangrijk. Waarom hebben we geen Telegraaf op de televisie of NRC Handelsblad? Dat zou wel moeten, met alles wat daar bij hoort: ook de commentaren, ook de beschouwingen, de opiniërende stukken. Er is geen opiniërende televisie. Ik wil daar met programmamakers over in gesprek.''

Bent u niet bang dat Nederland 2 als spreekbuis van populistisch-rechts vervalt in campagnejournalistiek?

,,Dat zou ik niet willen. Die tijd is voorbij. Daar heb ikzelf als linkse journalist nog aan meegedaan in de jaren '70. Dan nam je zelf deel aan het debat, gaf je bij alles je eigen mening. Ik wil alleen laten zien welke meningen er in omloop zijn, met nadruk op rechtse meningen.''

Maar als ik dan vraag: wat zijn rechtse meningen, antwoordt u: kritiek op immigranten, de manier waarop die mensen hier profiteren van onze welvaart. Als dat het unique selling point wordt van Nederland 2, leidt dat dan niet tot eenzijdige of zelfs tendentieuze journalistiek?

,,Daar staat tegenover dat er dan hopelijk op Nederland 3 mensen optreden die immigranten buitengewoon omarmen. En dat op Nederland 1 mensen dat vanuit hun geloofsovertuiging doen. Nogmaals: de politieke onderbuik moet ook een plek hebben op tv.''

Het is toch een verworvenheid van de ontzuiling dat de nadruk meer is komen te liggen op journalistieke kwaliteitsnormen zoals het streven naar onafhankelijkheid, onbevangenheid en pluriformiteit?

,,Ik vind juist dat de televisie niet pluriform genoeg is.''

Toch had Pim Fortuyn niet te klagen over televisieaandacht.

,,Omdat programmamakers in de gaten hadden dat de kijkcijfers omhooggingen als hij aanwezig was. Curieus genoeg gebeurde dat nog het meest op het linkse net, bij NOVA. Daar heeft hij het grootste platform gekregen. Maar sinds Fortuyn er niet meer is, worden zijn meningen nauwelijks meer gehoord op tv. Ik doel niet alleen op zijn opvattingen over immigratie en islam, maar ook over bijvoorbeeld vervoer. We laten alleen maar horen dat de auto vervuilend is en dat we in de file staan. Rechtse oplossingen worden niet aangedragen.''

Zijn die er dan?

,,Natuurlijk. Niet die van u of mij misschien, maar ze zijn er wel: dubbeldeks wegen bijvoorbeeld.''

U zegt dat dit niet uw oplossingen zijn, maar u wilt wel dat het net waarvan u coördinator bent ze gaat uitdragen. U vindt dat u persoonlijk meer bij Nederland 3 past. Ik noem dat hypocriet. Je moet toch maken waar je zelf achter staat?

,,Als netcoördinator maak ik niets. Ik zorg alleen dat er een schema is waarin programma's in de goede volgorde zitten en vraag me daarbij af: sluit dat aan bij de groep waarvan wij verwachten dat die kijkt.''

Heeft u programmamakers in huis die staan te trappelen om de spreekbuis van de rechtse onderbuik te worden?

,,Ze hoeven geen spreekbuis te worden. Ze kunnen hoor- en wederhoor toepassen. Ik wil ook geen exclusief rechtse meningen op Nederland 2, ik wil doorbreken dat er alleen linkse meningen aan bod komen bij de publieke zenders. Dat is de reden dat steeds meer mensen met die politieke opvattingen hun toevlucht zoeken tot SBS en RTL.''

Bestaat er zoiets als rechtse of linkse journalistiek?

,,Natuurlijk bestaat dat. Alle media, van links tot rechts, richten zich op wat hun kijkers, luisteraars of lezers willen horen, ze richten zich op een bepaald segment van het publiek.''

Dat heet populisme. Dan moet je als journalist de nieuwsselectie of duiding gaan afstemmen op wat je vermoedt dat je publiek wil horen. Moet je dan als journalist op je hurken gaan zitten? Dat laatste is wat u feitelijk vraagt aan de programmamakers van Nederland 2.

,,Ja, en dat hoef je op Nederland 3 niet. Voor NRC Handelsblad ook niet en voor De Telegraaf wel. Wij moeten inderdaad op onze hurken gaan zitten, wij moeten het publieke antwoord zijn op RTL4.''

Zijn programmamakers van de TROS, AVRO en BNN op Nederland 2 daartoe bereid?

,,Je moet daarover de discussie aangaan met programmamakers, zoals ook Rinnooy Kan in zijn rapport opmerkt. De netcoördinatoren zijn heel lang bij programmamakers weggehouden. Ik zou tegen programmamakers willen zeggen: weet voor wie je werkt. Ons marktaandeel is 17 procent. We weten hoe de mensen die naar ons kijken eruitzien. Wees je daarvan bewust.''

Is dat niet strijdig met de journalistieke onafhankelijkheid?

,,Journalisten zijn onafhankelijk binnen het format waarin ze werken. U bij NRC Handelsblad, iemand anders bij Trouw, weer een ander bij NOVA en de volgende bij Twee Vandaag. Iedere journalist maakt hier zijn eigen programma. Het enige wat ik verwacht, is dat mensen weten voor welk publiek ze iets maken. Als ze zich daarbij niet thuis voelen, moeten ze een ander publiek zoeken. Ik zie dat als een vorm van professionalisme.''