Flitsscheiding niet in de ban doen

Een klassieke trouwerij, met alles erop en eraan, kan zich verheugen in een groeiende populariteit. Zo melden althans waarnemers van het sociale front. Trouwen is weer in. Alle bruiloftsvertier neemt echter niet weg dat het huwelijk ook een keerzijde heeft, echtscheiding. Daarvan is nu zelfs een snelle variant beschikbaar, de zogeheten flitsscheiding. Daartoe dient een huwelijk eerst te worden omgezet in een geregistreerd partnerschap. Dit kan dan buiten de rechter om bij de notaris worden ontbonden.

Het gebruik van partnerschap voor echtscheiding is een bewust gecreëerd bijproduct van de Wet openstelling huwelijk van 2001. De regering zag er weinig kwaad in, omdat het naar verwachting slechts om een paar procent van het aantal echtscheidingen zou gaan. De flitsscheiding is echter populairder gebleken dan gedacht en nam in het tweede jaar van haar bestaan al meer dan tien procent van het totaal aantal echtscheidingen voor haar rekening. Deze ontwikkeling baart minister Donner (Justitie) al enige tijd zorg. Vorig jaar zag hij nog geen reden tot ingrijpen, maar de afgelopen week liet hij de Tweede Kamer weten van de flitsscheiding af te willen. Een meerderheid moet daar echter niets van hebben.

Donner voert dan ook een verkeerde reden aan, het bijzondere karakter van het huwelijk. Dit maakt volgens hem dat er een rechter te pas moet komen aan ontbinding van een echtverbintenis. Dat is vreemd van een bewindsman die ,,mediation'' propageert om de rechters te ontlasten. Echtscheidingsbemiddeling vervult bij de buitengerechtelijke bemiddeling een voortrekkersrol. En wat het bijzondere karakter van het huwelijk betreft: dat is juist afgezwakt door invoering van het geregistreerd partnerschap en de daaropvolgende openstelling van het huwelijk voor partners van hetzelfde geslacht. Dat heeft Donner niet zelf bedacht, maar het is wél de geldende wet van het land die hij moet uitvoeren.

Flitsscheiding kent overigens wel een aantal ,,valkuilen'', zo waarschuwen praktijkjuristen. Veel landen erkennen deze vorm van scheiding niet, met als risico een proces-verbaal voor bigamie als men na een flitsscheiding hier te lande elders opnieuw in het huwelijksbootje stapt. Ook ten aanzien van het bezit van onroerend goed in het buitenland kan de Nederlandse flitsscheiding lastig uitpakken. In ons land blijft soms een behoorlijke alimentatieregeling achterwege, met het risico dat de gescheiden partners uiteindelijk toch bij de rechter belanden. Tel uit je winst.

Dat flitsprocedures haken en ogen hebben, is echter geen reden de flitsscheiding in de ban te doen. Deze procedure is niet voor niets populair. Er is duidelijk behoefte aan echtscheiding zonder rechter. Zou dat niet beter kunnen worden geregeld zonder die ingewikkelde omweg van het partnerschap? In elk geval verdient het overweging iets te doen aan de omzetting van huwelijk in partnerschap wanneer er kinderen zijn. Die hebben ook bij flitsscheiding recht op speciale aandacht. Het gebrek aan erkenning in het buitenland blijft lastig, maar dat is na de erkenning van het homohuwelijk niet voorbehouden aan de flitsscheiding. Veeleer geldt: bezint eer ge begint. Scheiden blijft een serieuze zaak.